به گزارش ذره‌بین بورس، محمد نظیفی در همایش فرصت‌های تأمین مالی از طریق بازار سرمایه، با طرح پرسش اساسی درباره کم‌توجهی به نقش دولت در حوزه‌های غیرانرژی، بیان کرد که بخش انرژی به‌شدت تحت تأثیر سیاست‌گذاری‌های متغیر (از تصدی‌گری کامل تا استقبال از رقابت) قرار دارد. وی با زیر سؤال بردن پیش‌فرض «واگذاری مالکیت و تصدی‌گری به دولت»، استدلال کرد که این رویکرد لزوماً به بهبود کارایی و کیفیت خدمات منجر نمی‌شود.
رقابت، حتی در خدمات عمومی
نظیفی با اشاره به بخش برق، تصریح کرد که افزایش رقابت میان عرضه‌کنندگان می‌تواند منجر به کاهش قیمت‌ها شود. او با ذکر نمونه‌های موفق حوزه ارتباطات و حمل‌ونقل، اثبات کرد که حتی در خدمات عمومی نیز می‌توان به رقابت اندیشید، زیرا تعدد ارائه‌دهندگان در مقیاس بزرگ بازار، نوآوری و کاهش هزینه را به همراه دارد.
گواهی‌های صرفه‌جویی: ابزاری اثبات‌شده برای مدیریت تقاضا
مدیرعامل بورس انرژی، با استناد به تجارب بین‌المللی، ابزارهای مالی را مؤثرترین روش برای مدیریت تقاضای انرژی معرفی کرد. وی به نمونه‌های موفق جهانی اشاره کرد:
- ایتالیا: استفاده از Certificati Bianchi منجر به صرفه‌جویی معادل ۲۸ میلیون تن نفت خام بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۰ شد.
- فرانسه (CEE): شرکت‌ها به کاهش مصرف ملزم شدند و تا پایان ۲۰۲۱ به صرفه‌جویی معادل مصرف سالانه برق ۱۰ میلیون خانوار دست یافتند.
- لهستان: اجرای طرح الزام بهره‌وری انرژی منجر به صرفه‌جویی ۲۱ تراوات‌ساعت انرژی بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۰ گردید.
پشتوانه‌های قانونی برای بازار انرژی در ایران
نظیفی تأکید کرد که نظام بازار در حوزه انرژی، با تقویت مشوق‌های مالی، اجرای طرح‌های بهینه‌سازی را اقتصادی می‌کند و از انباشت بدهی دولت به مجریان طرح‌ها جلوگیری می‌نماید. او پشتوانه‌های قانونی این سازوکار در برنامه هفتم پیشرفت (ماده ۴۶) و قانون تأمین مالی تولید (مواد ۳۴ و ۲۱) را ضامن امنیت سرمایه‌گذاری دانست.
وی افزود که منابع «حساب بهینه‌سازی انرژی و محیط زیست» می‌تواند برای اجرای طرح‌های صرفه‌جویی اهرم شده و حتی به صندوق بهینه‌سازی تبدیل شود.
تأمین مالی متنوع از بورس انرژی
نظیفی در پایان، ابزارهای متنوع تأمین مالی در این حوزه را برشمرد که بدون تحمیل هزینه جدید بر دولت قابل اجرا هستند:
- گواهی سپرده برای حامل‌های انرژی (بر پایه اوراق سلف موازی استاندارد).
- گواهی‌های صرفه‌جویی انرژی (برای تأمین مالی طرح‌های بهینه‌سازی).
- صندوق‌های سرمایه‌گذاری پروژه.
- گواهی‌های ظرفیت (برای افزایش ظرفیت تولید و انتقال).
- اتصال کارت‌های سوخت به سامانه‌های معاملاتی بورس انرژی برای معامله مازاد سهمیه یارانه‌ای با نرخ آزاد.
