بر اساس قانون مصوب، از آذر ۱۴۰۴ فرایند آمادهسازی زیرساختهای اجرایی این اصلاح پولی آغاز شده و پیشبینی شده است که طی دو سال آینده مقدمات لازم فراهم شود. همچنین یک دوره گذار سهساله در نظر گرفته شده که در آن، اسکناسها و واحدهای پولی قدیم و جدید بهصورت همزمان در گردش خواهند بود تا اجرای طرح با حداقل ابهام و اختلال انجام شود.
طرح حذف ۴ صفر چه مراحلی دارد؛ اکنون در چه مرحلهای است و حدوداً چه زمانی اجرایی میشود؟
بنابراین در آذر ۱۴۰۶ انتظار میرود که اقدامات این دوره دو ساله تکمیل شده باشد و پس از آن بتوان وارد مرحله گذار شد.
تبصره (۵) قانون اصلاح بند (الف) ماده ۵۸ قانون بانک مرکزی در ارتباط با آییننامه اجرایی قانون حذف چهار صفر است. این تبصره مقرر میدارد که آییننامه اجرایی باید ظرف مدت سه ماه از تاریخ لازمالاجرا شدن قانون (یعنی از آذر ۱۴۰۴) توسط بانک مرکزی تهیه و پس از تأیید هیأت عالی، به تصویب هیأت وزیران برسد. در حال حاضر، این آییننامه اجرایی در کمیتههای تخصصی بانک مرکزی بررسی و نهایی شده و در پنجاه و چهارمین نشست هیأت عالی که در اواخر بهمن ۱۴۰۴ برگزار شد، به تصویب رسیده و مراحل بعدی را برای تأیید هیأت وزیران طی میکند.
نکته حائز اهمیت این است که هنوز وارد مرحله اجرا و چرخش پولی واحد جدید نشدهایم و دو سال فرصت داریم تا مقدمات اجرای طرح را فراهم کنیم و پس از آن وارد دوره سه ساله گذار شویم؛ بنابراین فرایند اجرای کامل طرح، یک فرایند پنج ساله است.
پس از تصویب و تأیید نهایی آییننامه توسط هیأت وزیران، این آییننامه ابلاغ خواهد شد. در این آییننامه چند بند (از جمله بندهای ۴، ۵ و ۷) وجود دارد که برای آنها باید دستورالعملهایی تدوین شود. در حال حاضر، با وجود آنکه هنوز آیین نامه اجرایی به تصویب هیات وزیران نرسیده است، کمیتههای تخصصی بانک مرکزی مشغول تدوین دستورالعملهای مربوط به این بندها هستند تا در زمان مقرر ابلاغ شوند. این دستورالعملها جزئیاتی مانند نحوه محاسبه کارمزد خدمات بانکی، چگونگی اعمال تغییرات روی نرمافزارها و سامانهها توسط نهادها و بانکها برای ایجاد هماهنگی را مشخص خواهند کرد.
تفاوت ریال قدیم و جدید چیست؟
هدف از اجرای این طرح چیست و چه کمکی به اقتصاد میکند؟
یکی از اهداف ارتقای وجهه پول ملی در سطح بینالملل است. برابری ریال با ارزهای جهانروا با حذف صفرها، وجهه بهتری پیدا میکند؛ اما هدف اصلی، تسهیل محاسبات و مبادلات است. با افزایش تورم و رشد قیمتها، تعداد صفرها در اعداد زیاد شده و کار محاسباتی را دشوار کرده است.
حذف صفرها مزایای متعددی دارد؛ یعنی کار حسابداری آسانتر و مبادلات سادهتر انجام میشود، خطای محاسباتی کاهش مییابد و همچنین با اجرای این طرح تعداد مورد نیاز سرانه اسکناس کاهش مییابد که این امر هزینه حمل و نقل اسکناس و مسکوک و هزینه چاپ و امحاء پول را کاهش میدهد.
در حال حاضر در آستانه عملیاتیسازی و فراهم کردن مقدمات طرح هستیم و این مرحله دو سال طول میکشد. در این مدت، سامانهها بهروزرسانی شده و تغییرات نرمافزاری و سختافزاری در سیستمهای بانکی و مالیاتی و کلیه سامانههایی که به صورت مستقیم یا غیر مستقیم به نظام پرداخت مرتبط می شوند، اعمال میشود. در این دو سال، با اطلاعرسانی گسترده، مردم با این موضوع آشنا میشوند که هیچ تغییر ساختاری رخ نمیدهد و صرفاً چهار صفر به صورت اسمی حذف میشود.
برای آشنایی مردم با واحد جدید، پیش از ورود به دوره گذار، «برچسبگذاری دوگانه قیمتها» اجرا میشود. به این ترتیب، مردم بهعینه با قیمت کالاها و خدمات هم به ریال قدیم و هم به ریال جدید مواجه میشوند و به تدریج این تغییر مقیاس را ذهنی و درونی میکنند. برای مثال، کالایی که ۲۰ هزار ریال (معادل ۲۰۰۰ تومان) قیمت داشته، در دوره گذار با قیمت ۲ ریال جدید نیز درج میشود. مردم در این دوره میتوانند هم با پول قدیم و هم با پول جدید پرداخت کنند. اطلاعات حسابها در موبایلبانکها، قبضها، نرمافزارهای موبایلی کسب و کارها و فاکتورها نیز در همین دوره دو ساله بهروزرسانی میشود. نظارت مستمر بر اجرای طرح وجود خواهد داشت تا از هرگونه اجحاف قیمتی جلوگیری و مردم با آگاهی کامل پرداختهای خود را انجام دهند./ ایبنا
