به گزارش ذره‌بین بورس، تصویب‌نامه تسهیل فرآیندهای گمرکی و حمل یکسره کالا که در چارچوب تصمیمات ستاد ملی گذر تدوین شده، در ۱۶ مهرماه ۱۴۰۵ به امضای مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، رسید. این مصوبه پس از پیگیری‌های وزارت اقتصاد و همکاری دستگاه‌های مرتبط با تجارت و حمل‌ونقل، زمینه اجرای سازوکار جدیدی برای انتقال کالا از مبادی ورودی و خروجی کشور به سایر اماکن گمرکی مجاز را فراهم می‌کند.
این طرح که بخشی از ابرپروژه تحول گمرک به شمار می‌رود، با رویکرد «مرز محل عبور است، نه توقف» طراحی شده و هدف آن کاهش موانع اداری، محدود کردن توقف‌های غیرضروری و افزایش سرعت جریان تجارت خارجی است.
انتقال تشریفات اصلی گمرکی به مقصد
بر اساس مفاد تصویب‌نامه، کالاها می‌توانند از مبادی ورودی و خروجی مجاز به سایر اماکن گمرکی مجاز منتقل شوند و تشریفات اصلی گمرکی، از جمله ارزیابی کالا، اخذ مجوزها و مراحل نهایی ترخیص، در گمرک مقصد انجام گیرد.
مطابق این مصوبه، توقف کالا در مرز برای نمونه‌برداری‌های قرنطینه‌ای دامی و گیاهی حداکثر دو ساعت مجاز است. همچنین، نبود نمایندگان دستگاه‌های صادرکننده مجوز نباید مانع انتقال کالا به گمرک مقصد شود.
بر این اساس، هماهنگ‌سازی عملکرد دستگاه‌های مستقر در مرز، محدود کردن کنترل‌های موازی و تعیین مهلت برای صدور مجوزهای قانونی از دیگر محورهای این طرح است. دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط نیز موظف‌اند تکالیف تعیین‌شده را در مهلت‌های مقرر انجام دهند و نظارت بر اجرای مصوبه بر عهده دبیرخانه ستاد ملی گذر خواهد بود.
مدنی‌زاده: کاهش زمان و هزینه تجارت در دستور کار است
سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، پیش‌تر با تشریح روند تصویب طرح حمل یکسره اعلام کرده بود که همکاری میان گمرک، سازمان مناطق آزاد، وزارت راه و شهرسازی، وزارت کشور و سایر دستگاه‌های مرتبط با تجارت، به نهایی شدن این مصوبه در هیئت دولت منجر شده است.
به گفته وزیر اقتصاد، مرزهای کشور نباید به محل توقف کامیون‌ها و کشنده‌ها تبدیل شوند؛ بلکه باید کنترل‌های اولیه در مبادی ورودی انجام شود و کالا برای طی مراحل اصلی گمرکی به داخل کشور و گمرک مقصد انتقال یابد.
مدنی‌زاده همچنین با اشاره به کاهش میانگین زمان فرآیندهای گمرکی از ۱۴۳ ساعت به ۷۳ ساعت، بر ضرورت اصلاح فرآیندهای خارج از گمرک تأکید کرده بود. از این منظر، اجرای طرح حمل یکسره در کنار سایر اصلاحات، با هدف کاهش زمان کل فرآیند ورود و خروج کالا و کم کردن هزینه‌های غیرضروری تحمیل‌شده به فعالان اقتصادی و مصرف‌کنندگان دنبال می‌شود.
زمانيان: حمل یکسره، راهکاری برای کاهش صف‌های مرزی
مرتضی زمانیان، معاون سیاست‌گذاری اقتصادی وزیر امور اقتصادی و دارایی، نیز پیش از ابلاغ نهایی مصوبه از تکمیل فرآیند تصویب آن خبر داده بود.
وی با تأکید بر ضرورت تسهیل تجارت و کاهش زمان توقف کالا، اعلام کرده بود که اجرای این طرح می‌تواند کامیون‌های صادراتی و وارداتی را از صف‌های طولانی مرزی رها کند و بخش اصلی تشریفات گمرکی را به گمرکات داخلی منتقل سازد.
توقف طولانی‌مدت در مرزها، علاوه بر افزایش هزینه‌های ناوگان حمل‌ونقل، موجب خواب سرمایه، کاهش بهره‌وری شرکت‌های حمل‌ونقل و طولانی شدن زمان تحویل کالا می‌شود. در بخش صادرات نیز تأخیر در عبور محموله‌ها می‌تواند بر تعهدات زمانی صادرکنندگان و قدرت رقابت آن‌ها در بازارهای منطقه‌ای تأثیر بگذارد.
حمل یکسره در مسیر تحول گمرک
طرح حمل یکسره در کنار مدیریت هماهنگ مرزی، توسعه مدیریت ریسک و هوشمندسازی فرآیندها، بخشی از برنامه وزارت اقتصاد برای تحول نظام گمرکی و تسهیل تجارت خارجی است. جهت‌گیری اصلی این برنامه، فاصله گرفتن از رویکرد مبتنی بر توقف کالا در مرزها و حرکت به‌سمت مدیریت هماهنگ و کنترل‌های هدفمند است.
اجرای این مصوبه می‌تواند با کاهش زمان توقف و هزینه‌های لجستیکی، استفاده مؤثرتر از ظرفیت ناوگان حمل‌ونقل، تسریع دسترسی تولیدکنندگان به مواد اولیه و بهبود جریان ورود و خروج کالا همراه شود. با این حال، میزان تحقق این اهداف به اجرای هماهنگ مصوبه از سوی دستگاه‌های مسئول و پایبندی آن‌ها به مهلت‌های تعیین‌شده وابسته خواهد بود.
