به گزارش ذره‌بین بورس، اجرای آزمایشی طرح شناسه‌دار کردن تراکنش‌های کارت‌های اضطراری در جایگاه‌های منتخب پایتخت و ثبت بیش از ۷۳۵ هزار تراکنش قطعی ظرف یک هفته، از آغاز تحولی نوین در ساختار داده‌محور سامانه هوشمند سوخت کشور حکایت دارد. تصمیم شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران برای تعمیم این سازوکار به تمامی استان‌ها در پاییز ۱۴۰۵، نه تنها گامی مهم جهت صیانت از سهمیه‌های شخصی شهروندان است، بلکه بستر لازم را برای ردیابی برخط جریان بنزین و انسداد نشتی فرآورده‌ها فراهم می‌سازد.
معماری نوین سامانه هوشمند سوخت و خداحافظی با تراکنش‌های کور
برای بیش از دو دهه، کارت‌های اضطراری مستقر در جایگاه‌ها به‌عنوان سوپاپ اطمینانی جهت جلوگیری از اختلال در تردد خودروهای فاقد کارت شخصی به کار گرفته می‌شدند. با این حال، ناشناخته بودن هویت گیرنده فرآورده و عدم اتصال سوخت‌گیری به هویت فیزیکی خودرو، بستری تاریک برای سوءاستفاده‌های سیستماتیک و قاچاق سازمان‌یافته ایجاد کرده بود.
با رونمایی از سازوکار «شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری»، این شکاف اطلاعاتی به شکل ساختاری مسدود می‌شود. بر این اساس، هویت دیجیتال هر سوخت‌گیری به یک توکن منحصربه‌فرد، پلاک یا شناسه احراز هویت متصل می‌گردد تا نازل‌ها تنها پس از صدور کد تأییدیه سیستمی مجاز به پمپاژ فرآورده باشند.
کارنامه پایلوت تهران؛ ثبت بیش از ۷۳۵ هزار تراکنش موفق
داده‌های رسمی عملکرد فاز پایلوت در تهران نشان‌دهنده آمادگی زیرساختی و استقبال بدون اصطکاک کاربران است. هم‌اکنون در ۱۰۰ جایگاه استراتژیک کلان‌شهر تهران، تجهیزات سخت‌افزاری جدید مستقر شده و تمام سوخت‌گیری‌های کارت جایگاه‌دار از این بستر عبور می‌کند.
بررسی عملکرد این جایگاه‌ها در بازه ۷ روزه نشان می‌دهد که بالغ بر ۸۴۵ هزار استعلام توکن ثبت شده که از این میان، ۷۳۵ هزار تراکنش به پرداخت موفق و دریافت قطعی سوخت انجامیده است؛ آماری که از نرخ موفقیت بالای ۸۷ درصد و پایداری شبکه ارتباطی حکایت دارد.
صیانت از سهمیه‌های شخصی و بهینه‌سازی مصرف خانوار
یکی از مزایای ملموس این طرح، ایجاد انعطاف در مدیریت ذخیره سهمیه شخصی بنزین است. در سازوکار پیشین، شهروندان همواره در دوراهی مصرف زودهنگام سهمیه‌ها یا خطر اتمام آن در سفرهای غیرمترقبه بودند.
اکنون با استقرار نظام شناسه‌دار کردن، شهروندان می‌توانند در مراجعات روزمره درون‌شهری از سهمیه کارت اضطراری با سازوکار معین استفاده کنند و سهمیه‌های ذخیره‌شده کارت شخصی خود را برای مسافرت‌های برون‌شهری دست‌نخورده نگه دارند.
سد نامرئی در برابر قاچاق سوخت و انضباط‌بخشی به تراز فرآورده‌ها
تفاوت فاحش قیمت بنزین در داخل با کشورهای همسایه، رانت عظیمی شکل داده بود که بخش عمده آن از طریق کارت‌های آزاد جایگاه‌ها تغذیه می‌شد. شناسه‌دار شدن تراکنش‌ها، امکان هرگونه تراکنش خارج از عرف را سلب می‌کند. اعمال سقف برداشت روزانه بر اساس کد شناسایی و پایش دوربین‌های پلاک‌خوان، دست واسطه‌گران را کوتاه کرده و پتانسیل جلوگیری از هدررفت روزانه میلیون‌ها لیتر منابع ملی را ایجاد می‌کند.
پیش‌نیازهای فنی برای تعمیم سراسری طرح
گسترش این الگو از ۱۰۰ جایگاه پایتخت به بیش از ۳۵۰۰ جایگاه در ۳۱ استان، نیازمند پشتیبانی فنی پایدار، ارتقای تاب‌آوری سرورها و تجهیز جایگاه‌ها به پایانه‌های مقاوم است. همچنین ایجاد قابلیت پردازش برون‌خط (آفلاین) موقت برای شرایط قطع احتمالی شبکه، از الزامات پیشگیری از تشکیل صف‌های طویل در پمپ‌بنزین‌ها به‌شمار می‌رود.
در مجموع، در شرایطی که بحران ناترازی مصرف بنزین را به ارقام بی‌سابقه کشانده است، حکمرانی هوشمند مبتنی بر فناوری اطلاعات و شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری، گامی استراتژیک برای شفافیت حداکثری و مدیریت غیرقیمتی مصرف انرژی در کشور قلمداد می‌شود.
