به گزارش ذرهبین بورس، دانیال آستانه، کارشناس اقتصادی صنعت فولاد و معاون مالی و اقتصادی هلدینگ صنعت و معدن غدیر، با انتقاد از روند معاملات اوراق صرفهجویی گاز در بورس انرژی، گفت: اوراق صگاز که در ابتدا بهعنوان ابزاری کارآمد برای تضمین تأمین انرژی واحدهای صنعتی و تولیدی طراحی شده بود، به دلیل رهاسازی مکانیزم معاملات و امکان حضور کدهای سرمایهگذاری حقوقی، صندوقها و حتی سرمایهگذاران حقیقی، از مسیر اصلی خود خارج شده است؛ بهطوری که امروز اوراق صگاز دوره اوج سال ۱۴۰۵ با قیمت ۸۰ هزار تومان در تابلوی بورس انرژی معامله میشود؛ نرخی که میتواند تهدیدی علیه امنیت انرژی و تولید کشور باشد.
آستانه با اشاره به شکلگیری ابزارهای صرفهجویی انرژی در سالهای اخیر، اظهار داشت: از سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ تا امروز، با وجود ناترازیهای انرژی کشور، طرحهای صرفهجویی متعددی به پشتوانه بازار سرمایه و بورس انرژی معرفی شده است. ضمانت اجرایی این طرحها نیز از طریق اوراق صرفهجویی است که در بورس انرژی عرضه و معامله میشوند.
وی افزود: این اوراق در حوزه برق با نمادهای «صبرق اوج» و «صبرق غیر اوج» و در حوزه گاز با نمادهای «صگاز اوج» و «صگاز غیر اوج» منتشر شدهاند.
معاون مالی و اقتصادی هلدینگ صنعت و معدن غدیر در تشریح ویژگی این اوراق گفت: اوراق صبرق اوج و صگاز اوج، اوراقی با تضمین ارائه انرژی تا سررسید هستند و در صورتی که مالک اوراق درخواست دریافت انرژی داشته باشد و ناشر قادر به ارائه آن نباشد، جریمه برای ناشر در نظر گرفته میشود. همین ویژگی باعث شده این اوراق در عمل به نوعی آپشن انرژی در کشور تبدیل شوند؛ آپشنی که به معنای ارائه انرژی مندرج در اوراق به مالک آن است.
آستانه خاطرنشان کرد: با این تعریف، مشخصاً مخاطب اصلی این اوراق باید واحدهای صنعتی و تولیدی کشور باشند که قصد دارند از این انرژی در فرآیند تولید محصولات خود استفاده کنند.
وی با اشاره به مشکل اصلی در ساختار فعلی معاملات این اوراق، گفت: متأسفانه بورس انرژی محدودیت مشارکت صرفاً تولیدکنندگان در خرید این اوراق را برداشته است و اکنون نهتنها کدهای سرمایهگذاری حقوقی و صندوقها، بلکه حتی کدهای سرمایهگذاری حقیقی نیز قادر به سفتهبازی در این اوراق هستند.
این کارشناس اقتصادی صنعت فولاد ادامه داد: اوراق بهادارسازی انرژی اقدامی بسیار ارزشمند است و از این منظر باید از تشکیلات تصمیمگیر در ایجاد این اوراق، بهویژه بورس انرژی، تشکر کرد؛ اما رهاسازی مکانیزم معاملات این اوراق باعث افزایش سرسامآور و بیمنطق نرخ اوراق در بازار شده است.
وی افزود: این مسئله از یکسو تولیدکنندگان را با هزینه بالای تأمین انرژی پایدار مواجه میکند و از سوی دیگر، نرخ این اوراق بهعنوان نماینده نرخ عادله انرژی در بازار انرژی کشور رسوب میکند.
آستانه با اشاره به قیمت فعلی اوراق صگاز اظهار داشت: متأسفانه امروز اوراق صگاز دوره اوج سال ۱۴۰۵ را با قیمت ۸۰ هزار تومان در تابلوی بورس انرژی مشاهده میکنیم. سودجویی از این نرخگذاری از جیب تولید، عملاً تهدیدی علیه امنیت انرژی کشور است.
معاون مالی و اقتصادی هلدینگ صنعت و معدن غدیر ادامه داد: سؤال اینجاست که چگونه دقیقاً همزمان با حمله دشمن به خاک کشور، آسیب دیدن واحدهای پارس جنوبی و ایجاد ناترازی جدید ۲۳۰ میلیون مترمکعبی در حوزه تأمین گاز که بحمدالله تاکنون به گفته معاون محترم وزیر نیمی از آن ترمیم شده است، بازار سیاه گاز صنعتی کشور در قالب اوراق صگاز، بدون هرگونه محدودیت، طی دو ماه از هر مترمکعب ۲۰ هزار تومان به ۸۰ هزار تومان رسیده است.
وی افزود: این رقم با احتساب دلار ۲۴۰ هزار تومانی بازار آزاد، معادل حدود ۳۰ سنت دلار و با دلار رسمی سامانه مرکز مبادلات بانک مرکزی به نرخ ۱۷۰ هزار تومان، معادل ۴۷ سنت دلار است که اجحاف مستقیم در حق تولید کشور محسوب میشود.
آستانه تصریح کرد: سؤال اینجاست که با چنین نرخی، آیا تولید در صنعت عظیم فولاد کشور صرفه اقتصادی دارد؟ مسلماً خیر.
وی در مورد پیامدهای نرخ ایجادشده در بازار اوراق صگاز گفت: این نرخ نشان میدهد راهکار معاملات و بازار کشف قیمت اوراق صگاز و ابزار مشابه آن، یعنی صبرق، دچار ایراد ذاتی است.
این کارشناس اقتصادی صنعت فولاد خاطرنشان کرد: میتوان مجدداً به بحث داغ بازار آزاد و اقتصاد آزاد بهعنوان جایگزین محدودیتهای حمایتی بازگشت، اما این نگرش به هیچ عنوان با شرایط جنگی کشور همخوانی ندارد و از سوی دیگر، آزاد بودن نرخ این اوراق بحران اقتصادی جدیدی را به صنایع کشور وارد خواهد کرد.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، عدهای قلیل با فرصت دستکاری قیمت و ایجاد تقاضای فاقد وجاهت میتوانند بهای تمامشده بخش عمدهای از تولید کشور را دچار تغییر کنند.
آستانه درباره راهکار اصلاح شرایط موجود گفت: در این وضعیت توصیه میشود بازار اوراق صگاز ویژه مصرفکنندگان، با ارائه دیماند مصرف، بهصورت جدا از بازار فعلی ایجاد شود و عرضههای صنعتی و همچنین عرضههای شرکت ملی گاز الزاماً در این بازار و بر مبنای نرخ تقاضای صنعت انجام شود.
معاون مالی و اقتصادی هلدینگ صنعت و معدن غدیر در پایان تأکید کرد: در غیر این صورت، اوراق صگاز ماهیت عملیاتی خود را از دست خواهد داد و این تهدید باید هرچه سریعتر مرتفع شود./ شهر بورس
