برآوردها از حجم نقدینگی در پایان مرداد امسال از رسیدن این متغیر پولی به حدود ۱۸ هزار و ۵۰۰ همت حکایت دارد؛ رقمی که در مقایسه با حدود ۱۲ هزار و ۱۵ همت نقدینگی در مرداد پارسال، به معنای افزایش بیش از ۵۴ درصدی در یک سال است. درحالیکه به اعتقاد یک کارشناس پولی، این افزایش را باید در مقایسه با تورم سنجید و از این منظر، رشد نقدینگی همچنان از تورم عقبتر است؛ لذا نباید دچار «توهم پولی» شویم!
بررسی آخرین آمارهای نقدینگی نشان میدهد حجم نقدینگی در پایان مردادماه امسال در محدوده ۱۸ هزار و ۵۰۰ همت قرار گرفته است. در مردادماه سال گذشته نیز حجم نقدینگی حدود ۱۲ هزار و ۱۵ همت گزارش شده بود که مقایسه این دو رقم، رشد نقطه به نقطهای در حدود ۵۴ درصد را نشان میدهد.
البته رقم مردادماه امسال، بر مبنای رقم استنباط شده از رشد اعلام شده برای سال جاری محاسبه شده و تا زمان انتشار رقم قطعی مردادماه از سوی بانک مرکزی، باید آن را برآورد دانست.
شتاب رشد نقدینگی در حال کنترل است
از سوی دیگر، نقدینگی در پایان اسفند ۱۴۰۴ نسبت به اسفند ۱۴۰۳ معادل ۵۳.۳ درصد افزایش یافته بود و پایه پولی نیز در همین بازه زمانی ۶۱.۵ درصد رشد کرده بود. بنابراین حتی در صورت کاهش شتاب رشد نقدینگی در ماههای ابتدایی امسال، اثر رشد بالای سال گذشته همچنان در حجم کل نقدینگی باقی مانده است.
رئیس کل بانک مرکزی نیز بر همین موضوع تأکید کرده و گفته است که این بانک با استفاده از ابزارهای پولی و کنترل خلق نقدینگی توسط شبکه بانکی، توانسته شتاب رشد نقدینگی را کاهش دهد.
در چنین شرایطی، آنچه در ماههای آینده اهمیت خواهد داشت، علاوه بر حجم نقدینگی، مسیر رشد آن، نحوه خلق پول، سهم شبکه بانکی در افزایش نقدینگی و نسبت رشد پول به تولید و تورم است.
رشد نقدینگی کمتر از انتظار است
درباره رشد نقدینگی و تبعات آن حسین درودیان – کارشناس پولی و بانکی – اظهار کرد: رشد نقدینگی ما در سال ۱۴۰۴ نیز تقریبا در همین محدوده بود؛ یعنی حدود ۵۱ یا ۵۲ درصد؛ بنابراین نمیتوانیم بگوییم که در مردادماه امسال اتفاق جدیدی افتاده است.
وی افزود: حتی این رقم از انتظار کمتر است؛ چراکه به دلیل اثر جنگ و فشار اقتصادی و کسری بودجه انتظار میرفت شرایط از این هم بدتر باشد. ضمن اینکه باید توجه کنیم تورم نقطه به نقطه ما در مرداد امسال ۹۰ درصد بوده است. رشد نقدینگی هم یک رشد نقطه به نقطه است؛ یعنی مرداد امسال نسبت به مرداد سال گذشته؛ بنابراین رشد نقدینگی ما ۴۰ واحد درصد از نرخ تورم پایینتر است.
درودیان گفت: اینکه میگوییم این میزان رشد نقدینگی کمتر از انتظار است، به این دلیل است که طی بررسی وضعیت میبینیم که در اثر همین رشد نقدینگی در طول یک سال اخیر، تراز حقیقی پول در کشور کاهش پیدا کرده است؛ یعنی آن میزانی که ارزش مبادلات با تورم افزایش پیدا کرده، میزان پول متناسب با آن رشد نکرده است.
دچار «توهم پولی» نشویم!
وی با بیان اینکه مجموعا این وضعیت را یک وضعیت انقباضی میبیند، افزود: بالاخره باید نقدینگی را با سطح قیمتها مقایسه کنیم. اکنون سطح قیمتها نسبت به پارسال حدود ۵۰ درصد رشد کرده و قدرت خرید پول کاهش پیدا کرده است؛ تورم هم همین معنا را دارد.
این کارشناس پولی و بانکی ادامه داد: مجموعا مسیر سیاستگذار در زمینه نقدینگی را یک مسیر انقباضی میبینم و این مسئله بالاخره آثار و تبعات خودش را دارد. نباید، به اصطلاح اقتصاددانها، دچار «توهم پولی» باشیم؛ یعنی فکر کنیم مثلا افزایش ۵۰ درصدی نقدینگی، افزایش خیلی زیادی است. باید آن را با تورم مقایسه کنیم و وقتی با تورم مقایسه میکنیم، میبینیم که افزایش زیادی نیست.
رشد نقدینگی لزوما سیگنال تورمی نیست
وی در پاسخ به اینکه روند رشد نقدینگی در ماههای آینده چه سیگنالی برای تورم خواهد داشت؟ گفت: در این برهههایی که ما در آن قرار داریم، اصلا نه به لحاظ اقتصادی و نه بر اساس واقعیت اقتصاد، نقدینگی به تنهایی تعیینکننده نیست؛ حتی از نظر انتظارات نیز همینطور است.
این کارشناس پولی و بانکی افزود: بخشی از تورم به این برمیگردد که مردم چه فکری میکنند. بخش مهمی از تورم در ایران به همین موضوع مربوط است. اگر مردم فکر کنند که گرانی در راه است، واقعا آن گرانی اتفاق میافتد.
تورم از نقدینگی تبعیت نمیکند
درودیان ادامه داد: اما در ایران، مردم اصلا به نحو رشد نقدینگی نگاه نمیکنند تا انتظارات خود را شکل دهند. به همین دلیل، فکر میکنم این رشد نقدینگی در واقع بیشتر یک خبر خوب است؛ چون ۴۰ واحد درصد از تورم پایینتر است.
وی تصریح کرد: مسئله این است که اصلا در کوتاهمدت تورم در ایران و حتی در بلندمدت که البته این موضوع هم محل سؤال است، از نقدینگی تبعیت نمیکند./ ایسنا
