به گزارش ذره‌بین بورس، با اجرای محاصره دریایی در جنگ میان آمریکا و اسرائیل علیه ایران، الگوهای ترانزیت و واردات کالاهای اساسی کشور با سرعت در حال تغییر است. در همین چارچوب، نخستین محموله نهاده‌های دامی از بنادر دریای خزر وارد ایران شد و عملاً مسیرهای شمالی در کنار گزینه‌های شرقی و غربی فعال‌تر شده‌اند.
رضا رستمی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل، ترانزیت و لجستیک اتاق بازرگانی ایران، می‌گوید بخش خصوصی حمل‌ونقل با همکاری دولت در حال مذاکره با کشورهای همسایه است تا مسیرهای دسترسی متنوعی برای واردات کالاهای اساسی ایجاد شود. او تأکید می‌کند که ذخایر کالاهای ضروری به‌خوبی تأمین شده و کانال‌های جایگزین برای پوشش نیازهای ماه‌های آینده فعال شده‌اند.
جنگ و تغییر در مسیرهای تجاری
روابط اقتصادی کشورها معمولاً نخستین بخش‌هایی است که تحت فشار جنگ دچار اختلال می‌شود. محدودیت‌های بیمه‌ای، دشواری دسترسی به بنادر و اختلال در زنجیره تأمین، واردات و صادرات را با چالش روبه‌رو می‌کند؛ به‌ویژه زمانی که صحبت از کالاهای اساسی و مواد اولیه صنایع باشد. تجربه جنگ‌های اخیر نیز نشان می‌دهد چنین تنش‌هایی اغلب به تغییرات ساختاری در الگوهای تجارت جهانی منجر می‌شود.
نمونه روشن آن جنگ روسیه و اوکراین است؛ جنگی که با وجود اختلال شدید در بازارهای غلات و انرژی، دو کشور را به بازطراحی مسیرهای تجاری و استفاده از مسیرهای جایگزین وادار کرد.
درس‌هایی از جنگ روسیه و اوکراین
این جنگ نشان داد تغییر مسیرهای تجاری—even اگر بهینه نباشند—می‌تواند سرعت بازگشت اقتصاد به ثبات نسبی را افزایش دهد. اوکراین با بسته‌شدن بنادر دریای سیاه، مسیرهای زمینی به اروپا، یارانه حمل‌ونقل و کمک‌گیری از کشورهای همسایه را فعال کرد. روسیه نیز با از دست دادن بازارهای سنتی خود، سریعاً شرکای تجاری‌اش را تغییر داد و به بازارهای جدید روی آورد.
در همین دوره، اقتصاد انرژی اروپا نیز دگرگون شد؛ تحریم نفت روسیه جبران‌پذیر بود، اما وابستگی به گاز روسیه چالش‌های جدی ایجاد کرد و در نهایت گذار این قاره از انرژی فسیلی را سرعت بخشید. سهم انرژی‌های تجدیدپذیر اکنون تقریباً نیمی از نیاز اتحادیه اروپا را پوشش می‌دهد.
وضعیت ایران: تمرکز بر مسیرهای جایگزین
ایران پس از حدود ۴۰ روز از آغاز جنگ، با محدودیت‌های سنگین در آب‌های جنوبی روبه‌رو است؛ مسیری که نزدیک به ۹۰ درصد تجارت خارجی کشور را پوشش می‌دهد. همین شرایط ضرورت تغییر سریع
