به گزارش ذرهبین بورس، کاظم غریبآبادی، معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه، از نزدیک شدن تفاهم ایران و عمان درباره ترتیبات جدید تردد کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به مرحله نهایی خبر داد.
وی اظهار کرد: این تفاهم به معنای بازگشایی کامل تنگه هرمز نیست، بلکه مدلی جدید و متفاوت از رویه ۶۰ سال گذشته برای تردد کشتیهاست.
بر اساس اظهارات مقامهای ایرانی، در سازوکار مورد بررسی، ورود کشتیها به تنگه هرمز از مسیر آبهای سرزمینی ایران و خروج آنها از مسیر عمان انجام خواهد شد. جزئیات این ترتیبات هنوز بهصورت رسمی اعلام نشده است.
غریبآبادی تأکید کرد: ترتیبات آینده تردد در تنگه هرمز باید با توجه به تحولات امنیتی ماههای اخیر، حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی و ضرورت تأمین ایمنی کشتیرانی تعیین شود.
وی افزود: تنگه هرمز امروز بخشی از امنیت ملی ایران و یکی از مؤلفههای دفاعی کشور به شمار میرود؛ بنابراین نحوه مدیریت و تردد در این آبراه، صرفاً موضوعی فنی یا محدود به عبور کشتیهای تجاری نیست.
معاون وزارت امور خارجه ادامه داد: گفتوگوهای ایران و عمان با هدف تعیین مسیرهای رفتوبرگشت ایمن برای کشتیهای تجاری در جریان است و در این مذاکرات، ملاحظات امنیتی و حقوق حاکمیتی هر دو کشور مورد توجه قرار دارد.
آغاز گفتوگوهای تهران و مسقط درباره تنگه هرمز
رایزنیهای ایران و عمان درباره آینده تنگه هرمز از فروردینماه و همزمان با آغاز آتشبس در جنگ ایران و آمریکا آغاز شد. تهران و مسقط در این گفتوگوها تلاش کردند درباره سازوکاری برای تأمین امنیت کشتیرانی و رفع نگرانیهای امنیتی ایجادشده در این آبراه به تفاهم برسند.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، ششم اردیبهشتماه در سفر به مسقط با هیثم بنطارق، سلطان عمان، دیدار کرد. ایمنی و امنیت تردد در تنگه هرمز، امنیت منطقه خلیج فارس و دریای عمان و تحولات مرتبط با مذاکرات پایان جنگ، از جمله محورهای این دیدار اعلام شد.
همچنین محمدباقر قالیباف، رئیس هیأت مذاکرهکننده ایرانی، اول تیرماه به عمان سفر کرد و با مقامهای این کشور درباره مسائل دوجانبه و منطقهای گفتوگو کرد.
هشتم تیرماه نیز نخستین نشست کمیته مشترک هرمز و مذاکرات حقوقی ایران و عمان با حضور کاظم غریبآبادی برگزار شد. در این نشست، مسائل جاری مرتبط با تنگه هرمز و نحوه مدیریت آینده آن در چارچوب تفاهم اسلامآباد و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی مورد بررسی قرار گرفت.
وزیر امور خارجه ایران ۲۰ تیرماه نیز با هدف پیگیری توافقهای مربوط به مدیریت تنگه هرمز و همکاریهای دوجانبه به مسقط سفر کرد. دوم مردادماه نیز هیأتی از عمان برای رایزنی درباره تنگه هرمز به ایران آمد.
تأکید ایران بر تغییر ترتیبات پیشین
مقامهای ایرانی پیش از این اعلام کردهاند که ترتیبات تردد در تنگه هرمز نمیتواند به شرایط پیش از جنگ بازگردد. استدلال تهران این است که تحولات امنیتی اخیر، شرایط حاکم بر این آبراه را تغییر داده و قواعد پیشین پاسخگوی وضعیت جدید نیست.
بر اساس موضع اعلامشده از سوی وزارت امور خارجه، ترتیبات اداره آینده تنگه هرمز باید با مشارکت دو کشور ساحلی، یعنی ایران و عمان، و با در نظر گرفتن حقوق دیگر کشورهای منطقه تعیین شود.
ایران همچنین تأکید کرده است که مدیریت موضوعاتی از جمله مینزدایی، ایمنی کشتیرانی و مسیر عبور کشتیها باید با هماهنگی کشورهای ساحلی انجام شود.
سرنوشت تفاهم در گرو پذیرش منطقهای
گزارشهای رسانهای و اظهارات برخی تحلیلگران از احتمال اعلام قریبالوقوع تفاهم ایران و عمان حکایت دارد؛ با این حال، مقامهای ایرانی هنوز جزئیات نهایی این سازوکار را اعلام نکردهاند.
بر اساس ارزیابیهای مطرحشده، اجرای موفق این تفاهم علاوه بر توافق فنی تهران و مسقط، به پذیرش عملی آن از سوی کشورهای منطقهای و فرامنطقهای نیز بستگی دارد.
در صورت پذیرش این چارچوب، تفاهم ایران و عمان میتواند به ایجاد ثبات نسبی و کاهش تنش در تنگه هرمز کمک کند. در مقابل، نادیده گرفتن حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی یا نقض ترتیبات مورد توافق، احتمال بازگشت تنشها و افزایش ابهام درباره آینده کشتیرانی در این آبراه را افزایش خواهد داد.
ایران و عمان، بهعنوان دو کشور ساحلی تنگه هرمز، طی ماههای اخیر بر ادامه رایزنیها برای تعیین مسیرهای امن تردد کشتیهای تجاری و تنظیم ترتیبات جدید مدیریت این آبراه تأکید کردهاند./ ایرنا
