به گزارش ذرهبین بورس، محدودیتهای اعمالشده بر تردد شناورها در تنگه هرمز، یکی از مهمترین آبراههای انرژی جهان، در حالی وارد دومین ماه خود میشود که تأثیرات آن فراتر از منطقه رفته و بازار جهانی نفت و گاز را با نوسانی کمسابقه مواجه کرده است. این گذرگاه حیاتی روزانه حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد نفت مصرفی جهان را جابهجا میکند و کاهش تردد در آن باعث شده عرضه جهانی نفت بهطور قابل توجهی کاهش یابد.
پیش از آغاز تنشها، روزانه نزدیک به ۲۰ نفتکش بزرگ از این مسیر عبور میکرد؛ اما برآوردها نشان میدهد که اکنون حدود ۱۷ تا ۲۰ میلیون بشکه از عرضه روزانه نفت کاسته شده است. این کاهش عرضه باعث افزایش قیمت نفت و گاز در هفتههای اخیر شده و موج جدیدی از تورم در کشورهای واردکننده انرژی ایجاد کرده است.
افزایش قیمت انرژی و طرحهای صرفهجویی
همزمان با رشد قیمت نفت برنت و وستتگزاس، برخی کشورها طرحهای اضطراری برای مدیریت مصرف سوخت اجرا کردهاند. در اروپا محدودیت فروش در پمپبنزینها، کاهش سرعت ناوگان حملونقل و خاموشیهای صنعتی گزارش شده است. تحلیل بانک سرمایهگذاری جیپی مورگان نشان میدهد در صورت تداوم اختلال تا اواخر آوریل، بسیاری از کشورها با کمبود شدید سوخت روبهرو خواهند شد.
علی بن احمد الکواری، وزیر دارایی قطر، نیز هشدار داده است که پیامدهای اقتصادی این وضعیت طی یک تا دو ماه آینده آشکارتر میشود. به گفته او بازسازی تأسیسات آسیبدیده و بازگشت کامل صادرات انرژی ممکن است چند سال طول بکشد. این موضوع در بازار هلیوم ـ که قطر سهم قابل توجهی از آن را تأمین میکند ـ نیز آثار ملموسی خواهد داشت.
اثرات جهانی بر زنجیره تأمین
کارشناسان معتقدند که محدودیتها در تنگه هرمز میتواند زنجیره تأمین نفت خاورمیانه را برای ماهها مختل کرده و موجب افزایش هزینه انرژی و فشار بر اقتصاد جهانی شود. کشورهایی مانند چین، هند، ژاپن و کره جنوبی که بخش عمده واردات نفت خود را از این مسیر تأمین میکنند، بیشترین آسیب را دیدهاند. در اروپا نیز کشورهایی مانند ایتالیا، اسپانیا و یونان با افزایش هزینه انرژی و کاهش رشد صنعتی مواجه شدهاند. حتی آمریکا نیز از نوسانات قیمت و اختلال در زنجیره تأمین جهانی بیتأثیر نمانده است.
در میانه این تحولات، چین اعلام کرده که معاملات انرژی خود با کشورهای منطقه خلیج فارس را بر پایه پترو–یوآن انجام میدهد؛ اقدامی که میتواند در بلندمدت بر ساختار مالی جهانی تأثیرگذار باشد.
زمان بازگشت بازار به شرایط عادی
به گفته اریک ناتال، تحلیلگر انرژی، با وجود باز شدن نسبی مسیر دریایی، اثرات اختلال در حملونقل همچنان ادامه دارد و ممکن است حدود دو ماه طول بکشد تا عرضه کاهشیافته جبران شود؛ رقمی که معادل حدود ۶۰۰ میلیون بشکه نفت برآورد میشود. او معتقد است جهان به سمت پایینترین سطح ذخایر نفتی خود در دهههای اخیر حرکت میکند.
آژانس بینالمللی انرژی نیز پیشبینی کرده است که بازگشت کامل تولید و ذخایر به سطح عادی حدود دو سال زمان میبرد، زیرا بخش قابل توجهی از تأسیسات آسیبدیده نیازمند تعمیرات طولانیمدت هستند.
روری جانستون، پژوهشگر حوزه انرژی، نیز گزارش داده که ذخایر نفت تجاری آمریکا تنها در یک هفته ۹ میلیون بشکه کاهش یافته است؛ کاهشی که نشان میدهد حتی بزرگترین تولیدکنندگان انرژی هم از تأثیرات این بحران مصون نیستند.
