به گزارش ذره‌بین بورس، معاون تأمین و توسعه مسکن سازمان بهزیستی اعلام کرد که جزئیات طرح ملی «مسکن استیجاری» در اواخر شهریور ۱۴۰۴ به تصویب نهایی وزارت راه و شهرسازی رسیده است. این طرح که قرار است از طریق سامانه «تِم» ثبت‌نام خود را آغاز کند، دو مدل تأمین مسکن را دنبال می‌کند: خرید واحدهای آماده و ساخت مسکن استیجاری جدید.
جامعه هدف و اولویت‌بندی
این بسته حمایتی به‌طور مشخص برای زوج‌های فاقد مسکن و بدون سابقه مالکیت در دهک‌های درآمدی یک تا شش طراحی شده است، با تأکید ویژه بر دهک‌های پایین‌تر. علاوه بر زوج‌های جوان (با کمتر از پنج سال سابقه ازدواج)، فرزندان ترخیصی سازمان بهزیستی، خانواده‌های دارای معلول و سایر گروه‌های آسیب‌پذیر در صدر فهرست بهره‌مندان قرار دارند. دولت متعهد می‌شود این واحدها را با اجاره‌بهایی که به طور قابل توجهی کمتر از نرخ بازار است و بدون تحمیل اقساط بلندمدت یا نیاز به آورده سنگین، حداکثر تا سقف پنج سال در اختیار متقاضیان قرار دهد.
تحلیل کارشناسان: انتظار کوتاه‌مدت نداشته باشیم
همزمان با آغاز ثبت‌نام‌ها، فعالان بازار مسکن و تحلیلگران اقتصادی بر لزوم نگاه واقع‌بینانه به نتایج این طرح تأکید دارند. فردین یزدانی، تحلیلگر اقتصادی، در گفت‌وگو با اقتصادنیوز، ضمن مثبت ارزیابی کردن جلب توجه به مسکن استیجاری پس از سال‌ها، اظهار داشت که نباید انتظار کاهش فوری فشار بازار اجاره را داشت.
یزدانی تصریح کرد: «اتفاق مثبتی است که بالاخره توجه به مسکن استیجاری جلب شده، اما نباید تصور کنیم یک طرح آزمایشی می‌تواند در کوتاه‌مدت فشار بازار را کاهش دهد.» او معتقد است در بهترین حالت، اثرگذاری ملموس این سیاست‌ها نیازمند یک بازه زمانی سه تا پنج ساله است؛ البته به شرطی که «جزئیات فعلی طرح که به نظر منده چندان مناسب نیست، به‌درستی تدوین شود و تداوم اجرایی یابد.»
الگوبرداری از مسکن اجتماعی اروپا
این تحلیلگر با اشاره به مدل‌های موفق جهانی، به الگوی «مسکن اجتماعی» در اروپا اشاره کرد که سابقه‌ای بیش از یک قرن دارد. در این الگو، دولت‌ها با هدف نگه‌داشتن اجاره‌بها در سطحی قابل استطاعت برای خانوارها (کمی پایین‌تر از نرخ بازار)، به‌طور مستقیم یا با مشارکت بخش خصوصی مداخله می‌کنند.
انتقاد به رویکرد بلندمرتبه‌سازی
یزدانی همچنین در رابطه با طرح‌های بلندمرتبه‌سازی که همواره یکی از راهکارهای دولت‌ها بوده است، موضع انتقادی اتخاذ کرد. او بیان داشت: «به‌طور کلی نمی‌توان گفت بلندمرتبه‌سازی در همه جا گزینه مناسبی است و قضاوت درباره آن به شرایط زمانی و مکانی بستگی دارد.» وی افزود که برای پروژه‌های مسکن در استطاعت و گروه‌های کم‌درآمد، بلندمرتبه‌سازی معمولاً به دلیل افزایش هزینه‌های ساخت، گزینه مطلوبی نیست. یزدانی در پایان تأکید کرد که تجربه سال‌های گذشته نشان داده بلندمرتبه‌سازی نه تنها مشکل مسکن را حل نکرده، بلکه طرح‌های بسیاری همچنان در مرحله آزمایش باقی مانده‌اند و «تا زمانی که وضعیت اقتصاد کلان اصلاح نشود، نمی‌توان انتظار هیچ چشم‌انداز مثبتی برای بازار مسکن داشت.»
