به گزارش ذرهبین بورس، در پی موجی از شایعات و ادعاهای نادرست درباره مصرف بیرویه آب، برق و گاز توسط صنعت فولاد، «بهرام سبحانی»، رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، در نشست خبری اخیر این انجمن به دفاع از این صنعت پرداخت. وی با اشاره به اینکه برخی افراد آگاهانه یا ناآگاهانه صنعت فولاد را به سوءمصرف منابع متهم میکنند، تأکید کرد که این ادعاها غالباً با واقعیتهای آماری همخوانی ندارند.
سبحانی با ارائه مثالهایی از اطلاعات غلط منتشر شده، از جمله ادعای مصرف میلیاردها دلار یارانه یا اقیانوسی از آب برای تولید هر تن فولاد، گفت: “این اعداد و ارقام برای عموم مردم ناشناخته و اغلب نادرست است.” وی سپس به ارقام واقعی اشاره کرد: کل صنعت فولاد کشور روزانه تنها حدود ۴۰ میلیون متر مکعب گاز مصرف میکند که کمتر از پنج درصد از کل شبکه گاز کشور است، و مصرف برق آن در محدوده ۶۰۰۰ مگاوات قرار دارد.
رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران به اهمیت اقتصادی این صنعت نیز پرداخت و تصریح کرد که فولاد سهم قابل توجهی در اشتغالزایی، تولید داخلی و صادرات غیرنفتی دارد. برای تولید یک میلیون تن فولاد، نزدیک سه میلیون تن سنگآهن استخراج و فرآوری میشود که علاوه بر ایجاد اشتغال، به ارزآوری برای کشور نیز منجر میشود. وی خواستار تمرکز رسانهها بر اعداد و ارقام واقعی عملکرد صنعت فولاد شد تا دیدگاههای نادرست و نیمهخالی لیوان درباره مصرف آب، برق و گاز اصلاح شود. او اذعان داشت که صنعت فولاد در مصرف آب بهینه عمل میکند، اما چالش اصلی همچنان برق و گاز است.
بهینهسازی مصرف آب و چالشهای انرژی:
سبحانی با اشاره به نمونه فولاد مبارکه، خاطرنشان کرد که این مجتمع با تولید حدود ۱۰ میلیون تن فولاد در سال، مصرف آب خود را به کمتر از دو مترمکعب برای هر تن رسانده است. او توضیح داد که تمام آب مصرفی در فرآیند تولید تصفیه و بازچرخانی میشود و تنها میزان ناچیزی به صورت بخار از دست میرود. او سیستمهای بسته آب و بازچرخانی آن را دلیلی بر بهینهسازی مصرف آب توسط فولادسازان دانست و گفت که به دلیل بحران آب و هزینههای بالای تأمین آن، مصرف فولادسازان به شدت بهینهسازی شده است.
وی در واکنش به اظهارنظرهای برخی افراد بدون درک صحیح از فرآیندها که فولاد را مقصر اصلی مصرف آب و انرژی میدانند، گفت: “گاهی برخی استادان دانشگاه یا مسئولان بدون درک صحیح از فرآیندها، فولاد را به عنوان مقصر اصلی مصرف آب و انرژی معرفی میکنند، در حالی که واقعیت متفاوت است.” او همچنین به این تصور دولت که این صنعت سود بالایی دارد و میتواند افزایش قیمت برق و گاز را تحمل کند، اشاره کرد و افزود که هزینه انرژی در حال حاضر بسیار بیشتر از مواد اولیه مانند سنگآهن است.
تأمین مالی و چالشهای برق:
سبحانی به موضوع تأمین مالی فولادسازان اشاره کرد و افزود که علاوه بر هزینههای انرژی، صنعت فولاد با بهرههای سنگین بانکی مواجه است. وامهای ارزی با نرخ بهره ۱۰ درصد و نوسان نرخ ارز، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده و نرخ بهره تسهیلات ریالی بالای ۳۰ درصد است که هزینههای تولید را سنگینتر میکند.
وی چالش برق را یکی از جدیترین مشکلات صنعت فولاد دانست. از ۶۰۰۰ مگاوات برق مورد نیاز این زنجیره، حدود ۴۰۰۰ مگاوات توسط نیروگاههای اختصاصی واحدهای تولیدی تأمین میشود. با این حال، به دلیل کمبود برق در کشور، حتی برای نیروگاههای خودتأمین نیز محدودیت گذاشته شده و بخشی از برق تولیدی به جای استفاده در واحدها، به شبکه سراسری اختصاص یافته است. این موضوع باعث شده فولادسازان علاوه بر سرمایهگذاری در نیروگاه، با قطعیها و محدودیتهای متعدد هم روبرو شوند. سبحانی تأکید کرد که برای رفع ناترازی برق، باید توازنی میان مصرف خانگی و صنعتی برقرار شود و در غیر این صورت انگیزهای برای سرمایهگذاری صنایع در احداث نیروگاه باقی نخواهد ماند.
چالشهای ملی و راهحلها:
«سیدرسول خلیفهسلطانی»، دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، نیز در این نشست به تبیین چالشهای پیش روی صنعت فولاد پرداخت و تأکید کرد که ناترازی در حوزههای مختلف تولید فولاد، صرفاً یک مسئله صنعتی نیست بلکه یک موضوع ملی است. او گفت: “زمانی در زنجیره فولاد حدود ۳۰ درصد ظرفیت بلااستفاده باقی میماند که به معنای تحمیل مستقیم هزینه به تولیدکنندگان است. این هزینهها گاه به مراتب بیشتر از ۱۰۰ دلار برای هر تن برآورد میشود.” وی آمادگی انجمن فولاد را برای ارائه تمامی اسناد و تحلیلها به کارشناسان و ذینفعان اعلام کرد.
خلیفهسلطانی همچنین به این نکته اشاره کرد که برخلاف تصورات، فولادسازان نه تنها مصرفکننده بلکه تولیدکننده آب نیز هستند؛ از طریق چرخه بازچرخانی آب، استفاده از پسابها و شیرینسازی آب، بخشی از نیاز استانها تأمین میشود.
وی در ادامه به کاهش رشد تولید فولاد در کشور اشاره کرد و گفت که میانگین رشد تولید فولاد طی سالهای اخیر حدود ۵.۷ درصد بوده که در شرایط فعلی به ۰.۷ درصد کاهش یافته است. او افزود که راهاندازی واحدهای جدید تولید، بخشی از آمار رشد را تشکیل میدهد اما نمیتوان آن را به عنوان رشد واقعی صنعت در نظر گرفت. خلیفهسلطانی تأکید کرد که صنعت فولاد کشور برای عبور از شرایط فعلی نیازمند همگرایی همه بخشها و همراهی ملی است.
فولاد، متهم بیگناه در بحران آب:
«احسان دشتیانه»، عضو هیأت مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، نیز در این نشست به وضعیت مصرف آب و چالشهای اقتصادی صنعت فولاد پرداخت. وی اظهار کرد که سهم صنعت از کل مصرف آب کشور تنها ۳.۳ درصد است، در حالی که حدود هشت درصد آب در بخش شرب خانگی مصرف میشود و بخش عمده باقیمانده در کشاورزی هدر میرود.
وی با انتقاد از الگوی کشت در کشور، به کشت محصولات پرمصرف آب مانند برنج و هندوانه در مناطق کمآب اشاره کرد و گفت: “مصرف آب برنج در ایران بیش از ۶ برابر متوسط جهانی است.” دشتیانه تأکید کرد که صنعتی که مصرف خود را بهینه کرده، امروز متهم جلوه داده میشود، اما بخشی از اقتصاد کشور که به صورت سنتی و اشتباه عمل میکند، همچنان ادامهدهنده روند پرهزینه و پرمصرف است.
مدیرعامل صبا فولاد خلیج فارس همچنین به کاهش شدید حاشیه سود شرکتهای فولادی اشاره کرد و گفت که سود متوسط این صنعت که در گذشته حدود ۴۰ تا ۶۵ درصد بود، در حال حاضر به طور قابل توجهی افت کرده است. وی این وضعیت را “آلارم جدی و زنگ خطر” توصیف کرد و هشدار داد که اگر مسئولان هر چه سریعتر تصمیم کلان و استراتژیک اتخاذ نکنند، صنایع کشور در معرض نابودی قرار خواهند گرفت که به معنای از دست دادن بخش غیرنفتی اقتصاد و از بین رفتن اشتغال هزاران نفر خواهد بود.
