به گزارش ذره‌بین بورس، مرتضی زمانیان، معاون سیاست‌گذاری اقتصادی وزیر امور اقتصادی و دارایی، با اشاره به شرایط ویژه اقتصادی کشور در ماه‌های اخیر گفت: «در یکی دو ماه اخیر فشارهای بی‌سابقه‌ای بر اقتصاد ایران وارد شد و حتی افرادی که دوره‌های ابتدایی انقلاب را تجربه کرده‌اند، چنین سطحی از فشار را بی‌سابقه می‌دانند.»
او افزود همزمان با فشارهای خارجی، ناآرامی‌هایی در کشور شکل گرفت که بخشی از آن اعتراضات به‌حق مردم و بازاریان و بخشی دیگر به اغتشاشات منتهی شد. همچنین جهش قابل توجه نرخ ارز نیز در این دوره رخ داد.
زمانیان با بیان اینکه زمان اجرای اصلاحات ارزی، زمان معمولی نبوده و هیچ دولتی چنین زمانی را برای تغییرات رادیکال انتخاب نمی‌کند، تأکید کرد این برنامه از پیش تدوین شده بود و قرار بود در یک تا دو ماه آینده مسئله تالار اول ارزی حل شود و سپس حذف تدریجی نرخ‌های ترجیحی کالا به کالا در یک فرآیند چندماهه انجام شود.
وی با اشاره به اجماع دولت و دیگر نهادها برای اجرای اصلاحات گفت: «در قوه قضائیه و مجلس نیز اصل اصلاحات مورد موافقت بود و درباره زمان‌بندی نیز در نهایت اجماع قابل قبولی شکل گرفت.»
معاون وزیر اقتصاد درباره ساختار بازار ارز کشور تصریح کرد: «ما با یک بازار چندپاره ارزی مواجه بودیم؛ از ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی کالاهای اساسی تا تالار اول، تالار توافقی و بازار آزاد. این چندپارگی برای کشوری که تحت فشار تحریم قرار دارد، سم مهلک است.»
او توضیح داد شرطی‌کردن منابع ارزی به بخش‌های مجزا و مصارف مشخص، انعطاف نظام ارزی را از بین می‌برد و در صورت کاهش فروش نفت یا افزایش نیاز وارداتی، اقتصاد با گرفتگی مواجه می‌شود. به گفته زمانیان، در این مدل در نهایت بازار آزاد باقی می‌ماند که بدون ابزار مداخله مؤثر دولت، با کوچک‌ترین نوسان به کل اقتصاد سیگنال می‌دهد.
وی در تشریح تجربه ماه‌های اخیر گفت کاهش نسبی درآمدهای نفتی و افزایش نیاز ارزی برای واردات کالاهای اساسی، ناترازی محدودی ایجاد کرد که به دلیل شکنندگی ساختار ارزی، پالس‌های منفی گسترده‌ای به فعالان اقتصادی ارسال کرد و تصمیم‌های تجاری را متوقف یا تسریع کرد.
زمانیان با بیان اینکه برای مقاوم شدن اقتصاد در برابر تحریم باید به آن آزادی و انعطاف بیشتری داد، تأکید کرد دولت به این جمع‌بندی رسید که ادامه شرطی‌کردن اقتصاد به یک نرخ یا کانال ارزی خاص، امکان‌پذیر نیست و اصلاحات ارزی ضروری و اجتناب‌ناپذیر بود.
او همچنین درباره بازگشت ارز حاصل از صادرات گفت عوامل تحریمی، رفتاری و ساختاری در این زمینه نقش دارند و بخشی از صادرکنندگان در چارچوب مقررات از مهلت قانونی برای بازگرداندن ارز استفاده می‌کنند یا ارز را برای تأمین مواد اولیه و نهاده‌ها یا تهاتر به کار می‌برند. زمانیان افزود شکنندگی بازار ارز می‌تواند انگیزه عرضه را کاهش دهد و صادرکنندگان در شرایط نوسان، عرضه را به تعویق می‌اندازند.
معاون وزیر اقتصاد در پایان با اشاره به اصلاحات انجام‌شده در بازار ارز اعلام کرد: «با یکپارچه‌سازی بازار، اصلاح سازوکارها و تعیین تکلیف نظام ارزی، جریان بازگشت ارز به مسیر طبیعی خود بازگشته و بازار ارز در شرایطی پایدار قرار دارد.» او نوسانات مقطعی اخیر را ناشی از اخبار منفی و شوک‌های کوتاه‌مدت دانست و تأکید کرد این نوسانات ارتباطی با وضعیت بنیادی بازار ارز ندارد.
