به گزارش ذرهبین بورس، روزنامه آمریکایی والاستریت ژورنال در گزارشی به قلم «جورجی کانچف» و «سامر سعید»، از شکلگیری بحرانی بیسابقه در ترانزیت انرژی منطقه خبر داده است. بر اساس این گزارش، محاصره دریایی ایران از سوی ایالات متحده و در مقابل، حملات ارتش یمن به کشتیهای مرتبط با عربستان سعودی در دریای سرخ و تنگه بابالمندب، انتقال نفت را با چالشی استراتژیک مواجه کرده است؛ به طوری که حتی مسیرهای جایگزین ریاض برای دور زدن تنگه هرمز نیز دیگر امن نیستند.
قفل شدن دو شریان حیاتی انرژی جهان
دادههای آماری نشان میدهند اختلال همزمان در دو آبراه استراتژیک تنگه هرمز (با سهم ۲۰ درصدی) و تنگه بابالمندب (با سهم ۵ درصدی)، حدود یکچهارم (۲۵ درصد) از کل عرضه نفت خام جهان را تحت تأثیر قرار داده است. تحلیلگران موسسه کشتیرانی «کپلر» هشدار میدهند که تداوم این وضعیت، شوک عظیمی به بازار جهانی انرژی وارد خواهد کرد.
پیش از این، با آغاز جنگ و مختل شدن تردد در تنگه هرمز، عربستان سعودی نفت خود را از طریق خط لوله «شرق-غرب» به سواحل دریای سرخ منتقل میکرد تا از مجرای بابالمندب به دست مشتریان آسیایی برساند. این مسیر که پیشتر سوپاپ اطمینانی برای حفظ صادرات ریاض و کنترل قیمتها بود، اکنون تحت تأثیر حملات پهپادی و موشکی یمن ناامن شده است. دادههای شرکت رهگیری شناورها (وورتکسا) نشان میدهد دستکم ۴ ابرنفتکش عربستانی در روزهای گذشته مجبور شدهاند پیش از ورود به بابالمندب مسیر خود را تغییر داده و به سمت کانال سوئز در شمال بازگردند.
هزینههای سرسامآور مسیرهای جایگزین
عربستان برای فرار از این بنبست، به دنبال بارگیری نفت از بنادر مدیترانهای مصر است. در همین راستا، ترانزیت نفت از کانال سوئز در سه هفته اول ژوئیه به بالاترین میزان خود در دو سال و نیم اخیر رسیده و تقاضا برای استفاده از خط لوله «سومِد» مصر (رابط دریای سرخ و مدیترانه با ظرفیت ۲.۵ تا ۳ میلیون بشکه در روز) به شدت افزایش یافته است.
با این حال، این مسیرها نهتنها فرآیندی زمانبر هستند، بلکه هزینههای حملونقل و بیمه جنگی را به شدت بالا بردهاند. تغییر مسیر کشتیها به سمت کانال سوئز یا دور زدن دماغه امید نیک، تحویل محمولهها به آسیا را ۲۰ تا ۳۰ روز به تأخیر میاندازد. از سوی دیگر، محدودیتهای فنی کانال سوئز مانع عبور نفتکشهای فوقسنگین (VLCC) با بار کامل میشود؛ موضوعی که انتقال بخش مهمی از بار را به خط لوله سومد یا انتقال کشتیبهکشتی تحمیل میکند.
مذاکرات بینتیجه و سایه نفت ۱۰۰ دلاری
بر اساس ارزیابیهای موسسه مشاوره انرژی «اسپکتز»، عربستان در دوران تنش اخیر، حجم انتقال نفت از خط لوله شرق-غرب را به ۴.۹ میلیون بشکه در روز (معادل ۵ درصد عرضه جهانی) افزایش داده بود که روزانه ۳.۵ میلیون بشکه آن از بابالمندب عبور میکرد. اکنون با مسدود شدن عملی این مسیر، کل جریان صادراتی ریاض به خروجی باریک و پرریسک کانال سوئز متکی شده است.
والاستریت ژورنال به نقل از منابع مطلع مدعی است تلاشهای دیپلماتیک عمان و مصر برای راضی کردن عربستان به لغو محاصره یمن و کاهش تنشها در دریای سرخ تاکنون بینتیجه مانده است. این در حالی است که مقامات ایران نیز هشدار دادهاند در صورت تشدید اقدامات نظامی آمریکا در منطقه، احتمال گسترش دامنه هدفگیری کشتیها در دریای سرخ وجود دارد.
تحلیلگران در پایان هشدار میدهند که در صورت ادامه این بنبستِ دریایی، جهش قیمت نفت به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه و به دنبال آن تشدید تورم در اقتصاد شکننده جهانی، دور از ذهن نخواهد بود.
