به گزارش ذرهبین بورس، حمله آمریکا به جزیره لارک، بار دیگر تنش مستقیم میان تهران و واشنگتن را وارد مرحلهای تازه کرد؛ با این حال، پاسخ اعلامشده ایران به محدوده تنگه هرمز محدود نماند و مراکز مورد استفاده نیروهای آمریکایی در چند نقطه از منطقه را دربر گرفت.
در نخستین مرحله، سپاه پاسداران اعلام کرد پایگاههای «ملک حسین» و «الازرق» در اردن را که در اختیار نیروهای آمریکایی قرار دارند، با موشکهای بالستیک هدف قرار داده است.
ساعاتی بعد، ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز اعلام کرد از ساعات ابتدایی صبح، محل استقرار نیروها و بالگردهای آمریکایی در پایگاه هوایی «المنهاد» در امارات را با دهها پهپاد انهدامی هدف قرار داده است.
به این ترتیب، پاسخ اعلامشده ایران به حمله آمریکا به لارک، در دو محور جغرافیایی متفاوت دنبال شد؛ سپاه در اردن از موشکهای بالستیک استفاده کرد و ارتش در امارات با پهپادهای انهدامی، محل استقرار نیروها و تجهیزات آمریکایی را هدف گرفت.
المنهاد؛ پایگاهی در حاشیه جنوبی دبی
پایگاه هوایی المنهاد در جنوب دبی قرار دارد و متعلق به امارات متحده عربی است؛ بنابراین این مجموعه یک پایگاه صرفاً آمریکایی محسوب نمیشود، اما طی سالهای گذشته آمریکا و شماری از متحدان واشنگتن از زیرساختهای آن استفاده کردهاند.
اهمیت المنهاد نیز تنها به استقرار هواگردها محدود نیست. وجود باند پروازی، محوطههای استقرار هواپیما، تأسیسات پشتیبانی و امکان پذیرش هواپیماهای ترابری سنگین، این پایگاه را به یکی از نقاط مهم برای انتقال نیرو و تجهیزات و پشتیبانی از مأموریتهای نظامی در منطقه تبدیل کرده است.
در واقع، اگر برخی پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه بیشتر محل استقرار مستقیم جنگندهها و اجرای مأموریتهای رزمی باشند، المنهاد نقش پررنگتری در حوزه جابهجایی نیرو، تجهیزات و پشتیبانی عملیاتی ایفا میکند.
هاب پشتیبانی نیروهای غربی در منطقه
سابقه استفاده کشورهای غربی از المنهاد نیز نشاندهنده اهمیت این پایگاه است. استرالیا از سال ۱۳۸۲ از این مجموعه بهعنوان یکی از مراکز عملیاتی خود در خاورمیانه استفاده کرده و مقر منطقهای نیروهای مسلح این کشور نیز در این پایگاه مستقر بوده است.
این مقر وظیفه پشتیبانی لجستیکی و ارتباطی از مأموریتهای منطقهای را برعهده داشت و در دوره اوج عملیاتهای نظامی غرب در افغانستان و عراق، اهمیت بیشتری پیدا کرد.
اگرچه پس از خروج نیروهای غربی از افغانستان در سال ۱۴۰۰، حضور استرالیا در المنهاد کاهش یافت، اما نقش این پایگاه در ساختار نظامی کشورهای غربی منطقه از بین نرفت.
به همین دلیل، اهمیت المنهاد را نمیتوان صرفاً بر اساس تعداد هواپیماها یا بالگردهای مستقر در آن ارزیابی کرد؛ این پایگاه بخشی از شبکهای است که امکان جابهجایی نیرو و تجهیزات و تداوم عملیات نظامی را فراهم میکند.
حضور آمریکا در المنهاد
آمریکا نیز طی سالهای گذشته از ظرفیتهای المنهاد استفاده کرده است. برگزاری تمرینهای مشترک نظامی آمریکا و امارات در این پایگاه، از جمله نمونههایی است که نقش آن را در انتقال سریع نیرو و تجهیزات نشان میدهد.
در یکی از این تمرینها، سامانههای راکتی هایمارس ارتش آمریکا با استفاده از هواپیمای ترابری سنگین C-17 جابهجا شدند؛ موضوعی که نشان میدهد المنهاد میتواند بخشی از زنجیره انتقال سریع تجهیزات نظامی در منطقه باشد.
از این منظر، اعلام ارتش ایران درباره هدف قرار گرفتن «محل استقرار نیروها و بالگردهای آمریکایی» در این پایگاه، اهمیت ویژهای دارد؛ چراکه بر اساس اطلاعات اولیه، هدف صرفاً یک زیرساخت ثابت معرفی نشده و محل استقرار نیروها و تجهیزات آمریکایی نیز در کانون عملیات قرار داشته است.
المنهاد؛ هدفی با سابقه در جنگ تحمیلی ۴۰ روزه
المنهاد پیش از حمله امروز نیز در جریان جنگ تحمیلی ۴۰ روزه هدف حملات ایران قرار گرفته بود.
در ۱ فروردین ۱۴۰۵، سردار شهید علیرضا تنگسیری، فرمانده فقید نیروی دریایی سپاه، اعلام کرد آشیانهها و مخازن سوخت هواگردهای آمریکایی ـ صهیونی در پایگاههای «المنهاد» در امارات و «علیالسالم» در کویت با حجم زیادی از موشکهای بالستیک و پهپادهای انهدامی هدف قرار گرفتهاند.
تنگسیری در توضیح علت انتخاب این دو پایگاه، آنها را از جمله مبدأهای تهاجم به جزایر ایران عنوان کرده بود.
این عملیات در قالب موج ۷۲ عملیات «وعده صادق ۴» انجام شد و نیروی دریایی سپاه در یک عملیات ترکیبی موشکی و پهپادی، تأسیسات این دو پایگاه را هدف قرار داد.
اکنون و پس از حمله آمریکا به لارک، سابقه المنهاد در حملات پیشین اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ چراکه این پایگاه پیشتر نیز در ارتباط با حمله به جزایر ایران در فهرست اهداف نیروهای مسلح کشور قرار گرفته بود.
المنهاد تنها میزبان آمریکا نیست
یکی دیگر از ویژگیهای المنهاد، استفاده چند کشور غربی از زیرساختهای این مجموعه است.
استرالیا یکی از قدیمیترین کاربران خارجی این پایگاه به شمار میرود و انگلیس نیز سابقه حضور در این مجموعه را دارد. در جریان جنگ تحمیلی ۴۰ روزه نیز گزارشهایی درباره حضور نیروهای آمریکایی، استرالیایی و انگلیسی در این پایگاه منتشر شد.
بر همین اساس، المنهاد را میتوان یکی از نقاط اتصال نیروهای نظامی غرب در جنوب خلیج فارس دانست؛ مجموعهای که ظرفیتهای لجستیکی، پشتیبانی و عملیاتی چند کشور را در یک نقطه گرد هم آورده است.
تفاوت المنهاد و الظفره
امارات علاوه بر المنهاد، میزبان پایگاه هوایی «الظفره» نیز هست که از مراکز مهم مورد استفاده آمریکا در منطقه محسوب میشود؛ با این حال، کارکرد این دو پایگاه یکسان نیست.
الظفره بیشتر به دلیل استقرار ظرفیتهای مهم هوایی آمریکا، هواپیماهای شناسایی و مراقبتی و دیگر تجهیزات نظامی شناخته میشود، در حالی که المنهاد نقش پررنگتری در حوزه پشتیبانی، ترابری و انتقال نیرو و تجهیزات دارد.
در نتیجه، این دو پایگاه در شبکه حضور نظامی آمریکا و متحدانش در منطقه، نقشهای متفاوتی ایفا میکنند؛ یکی بیشتر در حوزه عملیات هوایی و دیگری در حوزه پشتیبانی و جابهجایی نیرو و تجهیزات.
اهمیت این موضوع در جنگهای مدرن زمانی روشنتر میشود که بدانیم استمرار عملیات نظامی تنها به جنگنده و موشک وابسته نیست. سوخت، مهمات، قطعات، انتقال نیرو و پشتیبانی زمینی نیز بخش مهمی از زنجیره عملیات را تشکیل میدهند.
از این منظر، پایگاههایی مانند المنهاد اگرچه ممکن است کمتر از مراکز رزمی در کانون اخبار قرار گیرند، اما بخشی از عقبهای هستند که امکان استمرار فعالیت نیروهای نظامی در منطقه را فراهم میکنند.
چرا محل استقرار بالگردهای آمریکایی هدف قرار گرفت؟
اشاره ارتش ایران به هدف قرار گرفتن «بالگردهای آمریکایی» نیز یکی از نکات قابل توجه در اطلاعیه مربوط به عملیات صبح امروز است.
بالگردهای نظامی آمریکا بسته به نوع و یگان، مأموریتهایی از جمله انتقال نیرو و تجهیزات، امداد و تخلیه پزشکی و پشتیبانی عملیاتی را برعهده دارند.
از این رو، هدف قرار دادن محل استقرار آنها، در صورت تأیید اصابت و میزان خسارت، میتواند علاوه بر زیرساخت ثابت، داراییهای عملیاتی و متحرک یک یگان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، تا زمان انتشار اطلاعات یا تصاویر تکمیلی، نمیتوان درباره مدل، تعداد یا میزان خسارت احتمالی واردشده به بالگردهای آمریکایی اظهارنظر قطعی کرد.
از لارک تا اردن و امارات؛ پاسخ ایران در چند جبهه
مجموعه عملیاتهای اعلامشده را باید در ادامه حمله آمریکا به جزیره لارک ارزیابی کرد. پس از این حمله، سپاه پاسداران از کشته و مجروح شدن شماری از نیروهای نظامی و غیرنظامیان خبر داد و اعلام کرد این اقدام بدون پاسخ نخواهد ماند.
پاسخ نخست با حمله موشکی سپاه به پایگاههای مورد استفاده آمریکا در اردن اعلام شد و پس از آن، ارتش ایران از عملیات پهپادی علیه محل استقرار نیروها و بالگردهای آمریکایی در المنهاد امارات خبر داد.
این روند، پاسخ اعلامشده ایران را از نظر جغرافیایی و عملیاتی به چند نقطه گسترش داده است؛ موشکهای بالستیک سپاه در اردن و پهپادهای انهدامی ارتش در امارات، دو محور اصلی این پاسخ را تشکیل میدهند.
عقبه نظامی آمریکا نیز وارد میدان شد
حضور نظامی آمریکا در غرب آسیا به یک یا دو پایگاه محدود نیست و شبکهای از مراکز نظامی در کشورهای مختلف، مأموریتهای متفاوتی از فرماندهی و کنترل تا استقرار جنگنده، سوخترسانی، لجستیک و انتقال نیرو را برعهده دارند.
در چنین ساختاری، هدف قرار دادن مراکز پشتیبانی میتواند به اندازه حمله به مراکز عملیاتی اهمیت داشته باشد؛ چراکه استمرار عملیات نظامی به شبکهای از زیرساختهای پشتیبانی وابسته است.
حمله اعلامشده ارتش ایران به المنهاد از همین زاویه قابل توجه است. این پایگاه که سالها بخشی از شبکه پشتیبانی نیروهای غربی در منطقه بوده، اکنون بار دیگر در کانون تقابل مستقیم ایران و آمریکا قرار گرفته است.
در مجموع، بر اساس اعلام رسمی نیروهای مسلح ایران، پاسخ به حمله آمریکا به لارک در یک نقطه جغرافیایی متوقف نمانده و مراکز مورد استفاده نیروهای آمریکایی در اردن و امارات را دربر گرفته است؛ روندی که نشان میدهد در صورت تداوم تقابل، پایگاههای پشتیبانی و عقبه نیروهای آمریکایی در منطقه نیز میتوانند به بخشی از میدان درگیری تبدیل شوند.
با وجود این، میزان خسارت واردشده به اهداف اعلامشده در اردن و امارات و همچنین جزئیات دقیق عملیات پهپادی علیه المنهاد، تا زمان انتشار اطلاعات مستقل و تصاویر قابل راستیآزمایی، مشخص نیست.
اگر بخواهی، میتوانم همین گزارش را در یک نسخه کوتاهتر، تندتر و کلیکخورتر برای سایت خبری و تلگرام هم بازنویسی کنم.
