به گزارش ذرهبین بورس، امضای پیمان سهجانبه امنیتی میان عربستان، پاکستان و ترکیه موسوم به «پیمان مکه» با موجی از تحلیلها درباره اهداف و پیامدهای آن همراه شده است. بر اساس این توافق، حمله به هر یک از اعضا، تهدیدی علیه همه طرفها تلقی میشود؛ موضوعی که پرسشهایی را درباره نقش این پیمان در معادلات امنیتی منطقه و نسبت آن با ایران و اسرائیل ایجاد کرده است.
صباح زنگنه، تحلیلگر مسائل خاورمیانه، تأکید کرد این توافق بیش از آنکه متوجه ایران باشد، برای تأمین «امنیت روانی» عربستان و ایجاد نوعی بازدارندگی در برابر اسرائیل طراحی شده است. او گفت حضور پاکستانِ هستهای و ترکیهِ عضو ناتو، به ریاض در برابر تهدیدهای احتمالی اطمینان خاطر بیشتری میدهد، هرچند این توافق هنوز جنبهای عملیاتی و دفاعیِ مشخص ندارد.
زنگنه با اشاره به انتخاب مکه برای امضای این توافق، آن را اقدامی نمادین و حامل پیام مذهبی و سیاسی دانست؛ پیامی که به تعبیر او قرار است نشان دهد هرگونه حمله به عربستان، تهدیدی علیه جهان اسلام تلقی میشود.
این تحلیلگر همچنین نسبت به محدود ماندن این پیمان به سه کشور و کنار گذاشتن دیگر کشورهای اسلامی ابراز تردید کرد و گفت چنین رویکردی میتواند حساسیتهای تاریخی و سیاسی تازهای ایجاد کند. به گفته او، حضور ترکیه در یک سازوکار نظامی مشترک، خاطرات تاریخی نفوذ عثمانی در عربستان را زنده میکند و درباره نقش آینده این کشور در معادلات امنیتی منطقه پرسشبرانگیز است.
زنگنه گفت، استفاده از بُعد هستهای پاکستان را یکی از اهداف این توافق دانست و آن را نوعی هشدار به اسرائیل توصیف کرد؛ هشداری که به گفته او، بیشتر ناظر بر توازن بازدارندگی در برابر تلآویو است تا تهران.
او در پایان تأکید کرد امنیت منطقه باید بر پایه همکاری فراگیر میان همه کشورهای اسلامی تعریف شود، نه توافقهایی محدود که ممکن است به فشار بیشتر بر برخی کشورها منجر شود. به اعتقاد زنگنه، تحولات اخیر و جنگ مشترک اسرائیل و آمریکا علیه ایران میتواند کشورهای منطقه را به بازنگری در طرحهای امنیتی گذشته وادار کند.
