صباح زنگنه، تحلیلگر مسائل خاورمیانه، توافق سه‌جانبه عربستان، ترکیه و پاکستان موسوم به «پیمان مکه» را بیش از آنکه تهدیدی مستقیم علیه ایران بداند، اقدامی برای ایجاد بازدارندگی در برابر اسرائیل و تأمین آرامش خاطر ریاض ارزیابی کرد؛ توافقی که به گفته او، اگرچه بار نمادین و سیاسی دارد، اما هنوز از سازوکار عملیاتی روشن و فراگیر برخوردار نیست.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با ادعای اینکه چارچوب‌های یک توافق جامع شامل بازگشایی تنگه هرمز و مسائل هسته‌ای به تایید رسیده، اعلام کرد حملات نظامی برنامه‌ریزی‌شده علیه زیرساخت‌های ایران را به‌طور مشروط و موقت متوقف کرده است؛ ادعایی که هم‌زمان با هشدارهای قاطع وزیر امور خارجه ایران به کشورهای منطقه درباره هرگونه ماجراجویی نظامی واشنگتن مطرح می‌شود.

اگرچه تحلیل ماهیت این دور از مذاکرات و بررسی دقیق‌تر موانعی نظیر «بحران اعتماد» و فرصت‌های کلانی همچون «بازگشت به زنجیره ارزش جهانی» از اهمیت بالایی برخوردار است، اما نگارنده با این فرض عملیاتی پیش می‌رود که روند گفت‌وگوها به نتایجی مثبت، پایدار و قابل اجرا منجر می‌شود. درواقع مساله اصلی امروز «آیا توافق حاصل می‌شود یا خیر» نیست، بلکه این پرسش حیاتی است که: «اگر توافق حاصل شد، ما چگونه آماده هستیم تا از آن استفاده کنیم بدون اینکه در دام بی‌ثباتی‌های ساختاری بیفتیم؟»

خرید ماشین آلات معدنی برای اقتصاد ایران که طی سنوات گذشته به جایگزینی «معدن جای نفت» چشم دوخته بود و برای آن با توسعه کارخانجات معدنی نقشه راهی ترسیم کرد، از نان شب واجب تر است چرا که تحریم سخت یکدهه گذشته، موجب شد در بخش نوسازی و بازسازی ماشین

وزیر امور خارجه با اعلام نزدیک شدن مذاکرات به مراحل پایانی، از تدوین یک تفاهم‌نامه ۱۴ ماده‌ای برای تثبیت دستاوردهای جنگ و آغاز روند توافقات بعدی خبر داد و گفت موضوعات کلیدی از جمله رفع تحریم‌ها، پرونده هسته‌ای، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و بازسازی خسارات در مراحل بعدی مذاکرات پیگیری خواهد شد. وی همچنین ابراز امیدواری کرد که این تفاهم طی روزهای آینده نهایی و امضا شود.