علیرضا حاجی ابراهیمی، نایب رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی، چالش خام‌فروشی مواد اولیه فولادی (سنگ آهن، کنسانتره و گندله) را به عنوان یک معضل بزرگ اقتصادی در صنعت فولاد ایران معرفی کرد. او تاکید کرد که صادرات این مواد بدون ارزش افزوده، فرصت‌های عظیمی را برای تولیدات داخلی و افزایش درآمد ارزی کشور از بین می‌برد.
رشد انفجاری خام‌فروشی:
آمارها نشان‌دهنده افزایش چشمگیر صادرات مواد اولیه است. در سال ۱۴۰۳، ایران ۳.۵ میلیون تن سنگ آهن، ۷.۶ میلیون تن کنسانتره و ۱۰.۸ میلیون تن گندله صادر کرد. این روند در نیمه اول سال ۱۴۰۴ نیز ادامه یافته و صادرات به ۲.۱ میلیون تن سنگ آهن، ۶.۴ میلیون تن کنسانتره و ۶.۶ میلیون تن گندله رسیده است؛ وضعیتی که می‌تواند به افزایش حدوداً ۲ برابری خام‌فروشی نسبت به سال گذشته منجر شود. نکته قابل تأمل، رشد ۳۲ برابری مجموع صادرات کنسانتره و گندله از سال ۱۳۹۹ (با ۵۷۹ هزار تن) به سال ۱۴۰۳ (با ۱۸.۶ میلیون تن) است.
زیان میلیارد دلاری ارزی:
این خام‌فروشی هزینه‌های سنگینی به همراه دارد. در سال ۱۴۰۳، صادرات ۲۲ میلیون تن مواد خام ارزشی معادل ۱.۶ میلیارد دلار به همراه داشت، در حالی که تبدیل همین میزان ماده به محصولات میانی مانند شمش فولاد می‌توانست ارزش صادرات را به ۵.۴ میلیارد دلار برساند. این بدان معناست که تنها در سال گذشته، ۳.۸۵ میلیارد دلار از درآمد ارزی کشور صرفاً به دلیل خام‌فروشی از دست رفته است. این روند در شش ماهه اول ۱۴۰۴ نیز با از دست رفتن فرصت ۲.۴ میلیارد دلاری تکرار شده است.
ریشه مشکل: انرژی و بهره‌وری:
از موانع اصلی در زنجیره تبدیل مواد به محصول نهایی، محدودیت‌های انرژی عنوان شده است. ظرفیت اسمی ۵۰ میلیون تنی تولید فولاد کشور، در سال ۱۴۰۳ تنها به تولید ۳۰ میلیون تن رسیده است. همچنین، بهره‌وری صنعت فولاد ایران با حدود ۵۹.۸ درصد، ۱۵ واحد درصد پایین‌تر از میانگین جهانی (۷۵ تا ۸۰ درصد) قرار دارد.
حاجی ابراهیمی در پایان با اشاره به ذخایر ۲.۸ میلیارد تنی سنگ آهن کشور که تنها برای ۲۰ سال آینده با روند فعلی کافی است، بر لزوم مدیریت صحیح منابع و به حداقل رساندن خام‌فروشی برای حفظ این منابع برای نسل‌های آینده تأکید کرد.
منبع: دنیای اقتصاد
