به گزارش ذرهبین بورس، در روزهای اخیر مجموعهای از اقدامات سیاستگذار ارزی، نشانهای آشکار از عزم دولت برای تقویت و گسترش نقش «تالار دوم» مرکز مبادله ارز و طلا بهعنوان بازار میانی و توافقی ارز بهدست میدهد. این بازار که هدف اصلی آن ایجاد تعادل میان انگیزه صادرکنندگان برای عرضه ارز و تأمین پایدار نیاز واردکنندگان است، اکنون در کانون توجه تصمیمگیران اقتصادی قرار گرفته است.
نخستین گام در این مسیر، هدایت بیش از ۳۳۰۰ کد تعرفهای وارداتی به تالار دوم است؛ بهگونهای که از این پس ثبتسفارش این گروه کالاها صرفاً از طریق تامین ارز توافقی در این تالار امکانپذیر خواهد بود. این اقدام، عملاً حجم تقاضا و عمق معاملات این بازار را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد. علاوه بر این، حذف ارز ترجیحی برای واردات برنج و الزام عرضه آن بر اساس نرخ تالار دوم نیز نشانهای از انتقال تدریجی مرجع ارزی کالاهای اساسی به این بازار است.
در گامی دیگر، پذیرش ارز سرمایهگذاران خارجی در تالار دوم از سوی بانک مرکزی اعلام شده؛ اقدامی که هدف آن افزایش عرضه ارز و تسهیل ورود سرمایه خارجی است. مجموعه این تصمیمات، نشاندهنده حرکتی تدریجی بهسوی همگرایی نرخها و کاهش فاصله میان نرخهای رسمی و آزاد است.
بازار دوم زیر ذرهبین
بر اساس اعلام بانک مرکزی، نرخ ارز در معاملات تالار دوم طی هفتههای اخیر عمدتاً زیر ۱۰۰ هزار تومان بوده و فاصله آن با بازار آزاد حدود ۲۸ درصد گزارش شده است. کارشناسان معتقدند این فاصله میتواند به کشف نرخ تعادلی جدید میان عرضه و تقاضا بینجامد؛ نرخی که در آن صادرکننده انگیزه عرضه دارد و واردکننده بدون صف و رانت میتواند ارز مورد نیاز خود را تأمین کند.
برنج و آغاز حذف رسمی ارز ترجیحی
تصمیم دولت برای الزام قیمتگذاری برنج وارداتی بر مبنای نرخ تالار دوم، یکی از نشانههای روشن تغییر پارادایم در سیاست ارزی کشور است. برنج بهعنوان کالایی حساس در سبد خانوار، تاکنون مشمول ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی بود؛ حذف این نرخ و جایگزینی آن با نرخ توافقی میتواند یکی از گامهای عملی در جهت حذف نظام چندنرخی محسوب شود. دولت همزمان وعده داده بخشی از منابع حاصل از این اصلاح را در قالب یارانه به خانوارهای کمدرآمد اختصاص دهد.
سرمایهگذاران خارجی در تالار دوم
پذیرش ارز حاصل از سرمایهگذاری خارجی در تالار دوم، علاوه بر افزایش عرضه، میتواند اعتماد سرمایهگذاران را به سیاستهای ارزی کشور تقویت کند. در این چارچوب، بانک مرکزی اعلام کرده در حال طراحی روشهای جدید برای افزایش تأمین مالی ارزی و عمقبخشی به این بازار است. چنانچه این وعدهها محقق شود، تالار دوم به تدریج به بازاری گستردهتر، با نقدشوندگی بالاتر و نقش تعدیلکننده در نوسانات ارزی تبدیل خواهد شد.
هشدار وزیر اقتصاد درباره نظام چندنرخی
در همین حال، سیدعلی مدنیزاده، وزیر اقتصاد نیز با انتقاد از وجود چند نرخ ارزی در کشور، این وضعیت را بدون منطق علمی و عامل تورم دانسته است. او تاکید کرده که اصلاح نظام ارزی باید بهصورت تدریجی و نه با شوکدرمانی انجام شود. از نگاه بسیاری از اقتصاددانان، حرکت گامبهگام به سوی همگرایی نرخها و تعمیق تالار دوم، میتواند رانتجویی و سفتهبازی را به شکل محسوسی کاهش دهد؛ مشروط بر آنکه همزمان اصلاحات مالی و بانکی نیز در دستور کار باشد.
















