به گزارش ذره‌بین بورس، حجت‌اله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، در پنجمین سمینار تحلیلی اندیشکده فولاد و صنایع معدنی ایران، با اشاره به جایگاه صنعت فولاد در توسعه اقتصادی کشور اظهار کرد: فولاد صرفاً یک محصول نیست، بلکه یکی از شاخص‌های سنجش ظرفیت توسعه‌یافتگی کشورها به شمار می‌رود. در کنار صنایعی مانند خودرو، مس و فناوری اطلاعات، صنعت فولاد نقش مهمی در ارزیابی توان صنعتی و اقتصادی کشورها دارد.
وی با اشاره به روند توسعه صنعت فولاد ایران در دهه‌های گذشته افزود: برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده از دهه ۷۰ و تداوم سرمایه‌گذاری‌ها در نیمه دوم این دهه و دهه ۸۰، زمینه‌ساز رشد قابل توجه صنعت فولاد کشور شد. امروز نیز با وجود برخی نگرانی‌ها درباره تغییرات سودآوری و زیان‌ده شدن تعدادی از شرکت‌ها، فولاد همچنان یکی از مزیت‌های مهم اقتصادی ایران محسوب می‌شود.
رئیس سازمان بورس با تأکید بر توان تخصصی نیروی انسانی فعال در این صنعت تصریح کرد: ظرفیت تولید ۳۲ میلیون تنی فولاد کشور حاصل تلاش متخصصان و فعالان این حوزه است و باید برای استفاده از ظرفیت‌های خالی تولید نیز برنامه‌ریزی شود. اگر مجموعه‌ای مانند ذوب‌آهن اصفهان که از سرمایه‌های صنعتی کشور محسوب می‌شود، با زیان مواجه شده است، باید همه ما در قبال این وضعیت احساس مسئولیت کنیم.
سه اولویت راهبردی صنعت فولاد از نگاه رئیس سازمان بورس
صیدی در ادامه، سه محور اساسی را برای آینده صنعت فولاد کشور مورد تأکید قرار داد و گفت: نخستین موضوع، تکمیل زنجیره تولید و متوازن‌سازی بخش‌های مختلف آن است. بررسی آمارها نشان می‌دهد که در برخی بخش‌های زنجیره فولاد، سرمایه‌گذاری‌ها به‌صورت نامتوازن انجام شده و همچنان ظرفیت‌هایی برای اصلاح این وضعیت وجود دارد.
وی با اشاره به اهمیت این موضوع برای بازار سرمایه افزود: سازمان بورس نسبت به آینده صنایع و قابلیت پیش‌بینی‌پذیری فعالیت بنگاه‌ها حساسیت دارد و معتقد است سند راهبردی فولاد باید توجه بیشتری به تکمیل زنجیره و رفع عدم توازن در بخش‌های مختلف این صنعت داشته باشد.
رئیس سازمان بورس، دومین اولویت صنعت فولاد را سرمایه‌گذاری در فناوری و تکنولوژی عنوان کرد و گفت: اگر سرمایه‌گذاری دقیق و متناسبی در این حوزه انجام نشود، صنعت فولاد با تهدیدهای جدی مواجه خواهد شد. به‌ویژه در زمینه افزایش بهره‌وری، کاهش مصرف انرژی و آب و استفاده از فناوری‌های جدید، ضرورت دارد بنگاه‌های فولادی برنامه‌های مشخصی داشته باشند.
وی همچنین با اشاره به تغییر جغرافیای بازارهای جهانی فولاد اظهار کرد: در برخی مناطق جهان با مازاد عرضه و در برخی مناطق دیگر با کمبود مواجه هستیم. خاورمیانه نیز با توجه به سرمایه‌گذاری‌های بزرگ و برنامه‌های توسعه‌ای خود تا سال‌های ۲۰۳۰ و ۲۰۳۵، می‌تواند یکی از بازارهای مهم و هدف برای صنعت فولاد ایران باشد. بنابراین، لازم است شرکت‌های فولادی علاوه بر حفظ بازارهای سنتی، برای ورود به بازارهای جدید نیز برنامه‌ریزی کنند.
صیدی: صنعت فولاد باید تکلیف خود را با بازار آزاد روشن کند
صیدی سومین و به گفته خود مهم‌ترین موضوع پیش روی صنعت فولاد را تعیین تکلیف سازوکار فعالیت این صنعت با اقتصاد بازار آزاد دانست و تصریح کرد: صنعت فولاد باید تکلیف خود را با موضوع بازار آزاد روشن کند. نمی‌توان زمانی که قرار است انرژی دریافت کنیم، یک منطق اقتصادی داشته باشیم و هنگام فروش محصولات، منطق دیگری را دنبال کنیم.
وی با اشاره به پیگیری‌های سازمان بورس برای صیانت از حقوق سهامداران و سایر ذی‌نفعان صنعت فولاد گفت: سازمان بورس در این زمینه مکاتبات متعددی با دستگاه‌های مختلف داشته و موضوع را در جلسات با رئیس‌جمهور، معاونان و وزرای مرتبط نیز پیگیری کرده است. حقوق سهامداران خرد و عمده، کارکنان، مشتریان و سایر ذی‌نفعان باید به‌صورت هم‌زمان مورد توجه قرار گیرد.
رئیس سازمان بورس با انتقاد از شکاف نرخ ارز در اقتصاد کشور اظهار کرد: شکاف ارزی که اکنون به بیش از ۴۰ درصد رسیده، محل اعتراض سازمان بورس نیز بوده و این موضوع با مسئولان بانک مرکزی در میان گذاشته شده است؛ چراکه چنین شکافی به ایجاد رانت منجر می‌شود.
وی ادامه داد: نمی‌توان هزینه‌های یک بنگاه را ریالی محاسبه کرد، اما انتظار داشت درآمدهای آن بر مبنای نرخ‌های دلاری و بدون توجه به واقعیت‌های اقتصادی تعیین شود. باید مشخص باشد که در هر بخش از فعالیت اقتصادی، چه مبنایی برای محاسبه هزینه‌ها و درآمدها در نظر گرفته می‌شود.
صیدی همچنین با اشاره به خسارت‌های واردشده به برخی واحدهای فولادی در جریان حملات نظامی و مشکلات ناشی از محدودیت‌های انرژی گفت: پس از آسیب‌هایی که به مجموعه‌هایی مانند فولاد مبارکه و فولاد خوزستان وارد شد و مشکلاتی که سایر شرکت‌ها در حوزه انرژی با آن مواجه بودند، باید در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و هزینه‌ای نیز واقع‌بینانه عمل کنیم. نمی‌توان از یک طرف با محدودیت‌ها و خسارت‌های جدی مواجه بود و از طرف دیگر، بدون توجه به شرایط بنگاه، هزینه‌های مختلف را افزایش داد.
صادرات مواد اولیه به‌جای محصولات نهایی؛ زنگ خطر برای زنجیره فولاد
رئیس سازمان بورس در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت توسعه تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر گفت: جای سؤال دارد که چرا همچنان در نمودارهای صادراتی، سهم صادرات سنگ‌آهن و کنسانتره از برخی محصولات نهایی بیشتر است. صنعت فولاد باید به سمت تکمیل زنجیره و تولید محصولات نهایی و فولادهای خاص حرکت کند؛ چراکه این بخش‌ها ظرفیت بیشتری برای خلق ارزش افزوده دارند.
وی با اشاره به اهمیت بهره‌وری در بنگاه‌های فولادی افزود: اگر بتوانیم شرکت‌ها را به بنگاه‌هایی بهره‌ور تبدیل کنیم، قطعاً ظرفیت رقابت‌پذیری آنها افزایش پیدا می‌کند. در ارزیابی اقتصادی نیز نباید صرفاً یک عدد از زنجیره تولید را ملاک قرار داد، بلکه باید هزینه‌های مالی، ساختار تأمین مالی و میزان ارزش افزوده ایجادشده در کل زنجیره را در نظر گرفت.
صیدی همچنین از عملکرد بورس کالای ایران در زمینه کشف قیمت دفاع کرد و گفت: بورس کالا تمام تلاش خود را برای کشف قیمت منصفانه به کار می‌گیرد، اما این بازار برای انجام معاملات به همکاری و تعهد عرضه‌کنندگان و متقاضیان نیاز دارد. بورس کالا بستر انجام معاملات منصفانه را فراهم می‌کند و نمی‌تواند به‌جای فعالان اقتصادی، آنها را به عرضه یا تقاضای محصول مجبور کند.
وی با اشاره به برخی اختلافات میان خریداران و فروشندگان در معاملات بورس کالا تأکید کرد: در مواردی که شکایت‌هایی درباره معاملات مطرح می‌شود، بررسی‌ها نشان می‌دهد ریشه برخی مشکلات به عوامل خارج از سازوکار بورس کالا بازمی‌گردد. بنابراین، لازم است فعالان بازار نیز به تعهدات خود پایبند باشند و در اختلافات، اسناد و مستندات طرفین به‌صورت دقیق بررسی شود.
آمادگی بازار سرمایه برای تأمین مالی طرح‌های توسعه صنعت فولاد
رئیس سازمان بورس در ادامه از آمادگی بازار سرمایه برای تأمین مالی سرمایه‌گذاری‌های جدید در صنعت فولاد خبر داد و گفت: بازار سرمایه آمادگی دارد برای سرمایه‌گذاری در فناوری و تکنولوژی صنعت فولاد کمک کند. با توجه به چشم‌انداز ۵ تا ۱۰ سال آینده این صنعت، به نظر می‌رسد ظرفیت‌های مناسبی برای سرمایه‌گذاری و توسعه وجود داشته باشد.
وی تأکید کرد: هدف از تأمین مالی نباید صرفاً تأمین سرمایه در گردش بنگاه‌ها باشد، بلکه منابع باید به سمت طرح‌هایی هدایت شود که به تکمیل زنجیره تولید، رفع گلوگاه‌ها، افزایش بهره‌وری و خلق ارزش افزوده منجر می‌شوند.
صیدی با دعوت از فعالان و پیشکسوتان صنعت فولاد برای همکاری با سازمان بورس اظهار کرد: پیشنهاد می‌کنم با همراهی اندیشکده فولاد و فعالان این حوزه، چند پروژه مشخص برای تأمین مالی و سرمایه‌گذاری تعریف کنیم تا بازار سرمایه بتواند در مسیر توسعه این صنعت نقش مؤثرتری ایفا کند.
بازار سرمایه به صنعت فولاد خوش‌بین است
صیدی با اشاره به جایگاه صنعت فولاد در بازار سرمایه گفت: بازار سرمایه نسبت به صنعت فولاد نگاه مثبتی دارد و این صنعت از ظرفیت‌های مناسبی برای رشد برخوردار است. البته زیان‌ده شدن شرکت بزرگی مانند ذوب‌آهن اصفهان و تغییرات حاشیه سود شرکت‌ها، نگرانی‌هایی را ایجاد کرده است، اما این مسائل نباید موجب نادیده گرفتن ظرفیت‌های بلندمدت صنعت شود.
وی با اشاره به تغییرات بازارهای جهانی فولاد و کاهش بخشی از تقاضای چین به دلیل افت سرمایه‌گذاری در بخش ساختمان و زیرساخت‌ها افزود: شرکت‌های فولادی ایران باید علاوه بر حفظ بازارهای سنتی، بازارهای جدید صادراتی را نیز شناسایی کنند؛ چراکه در بازارهای جهانی رقبای بزرگی حضور دارند و حفظ سهم بازار نیازمند برنامه‌ریزی، افزایش بهره‌وری و توسعه محصولات رقابت‌پذیر است.
رئیس سازمان بورس در پایان با تأکید بر نقش بنگاه‌های بزرگ و تولیدکنندگان کالاهای راهبردی در ثبات اقتصادی کشور خاطرنشان کرد: بنگاه‌های اقتصادی، به‌ویژه شرکت‌هایی که در حوزه تولید کالاهای استراتژیک مانند فولاد، مس، محصولات پتروشیمی و مواد غذایی فعالیت می‌کنند، نقش مهمی در ایجاد ثبات و رشد پایدار اقتصادی دارند.
وی بار دیگر بر سه محور اصلی توسعه صنعت فولاد تأکید کرد و گفت: تکمیل و متوازن‌سازی زنجیره تولید، سرمایه‌گذاری در فناوری و تکنولوژی و اصلاح سازوکارهای بازار، سه موضوعی هستند که باید با همکاری فعالان صنعت، اندیشکده فولاد و بازار سرمایه دنبال شوند. سازمان بورس نیز آمادگی دارد برای رفع موانع موجود در بخش عرضه، تقاضا و سازوکارهای معاملاتی، همکاری لازم را انجام دهد.
