به گزارش ذرهبین بورس، اخبار بینالمللی روز گذشته حاکی از یک تحول بزرگ ژئوپلیتیک بود: نیروهای نظامی آمریکا به ونزوئلا یورش برده و نیکلاس مادورو و همسرش را بازداشت و به آمریکا منتقل کردند. این اتفاق، نه تنها صحنه سیاسی منطقه را دستخوش تغییر کرد، بلکه سایه سنگینی بر توافقات اقتصادی خارجی ونزوئلا از جمله قراردادهای کلان خودرویی با ایران انداخته است.
وضعیت قراردادهای خودرویی ایران و ونزوئلا
در سالهای اخیر، شرکت خودروسازی سایپا به عنوان یکی از بازیگران اصلی، روابط تجاری خود را با ونزوئلا تقویت کرده است. طبق آمار رسمی، تاکنون دو محموله خودروی کامل (CBU) به این بازار صادر شده است:
- سال ۱۴۰۱: صادرات اولین محموله شامل حدود ۱,۰۰۰ دستگاه خودرو (عمدتاً کوییک و ساینا).
- سال ۱۴۰۲: صادرات دومین محموله شامل حدود ۱,۰۰۰ دستگاه (ترکیبی از کوییک ST و ساینا S) به همراه کانتینرهای قطعات یدکی.
با وجود این صادرات اولیه، اوج همکاری در خرداد ۱۴۰۲ (ژوئن ۲۰۲۳) با امضای یک تفاهمنامه پنجساله رقم خورد که هدف بلندپروازانه عرضه بیش از ۱۰۰ هزار خودرو تا پایان سال ۱۴۰۷ (۲۰۲۸ میلادی) را از طریق صادرات مستقیم و تولید مشترک در ونزوئلا دنبال میکرد. با این حال، تا پیش از این تحول سیاسی، تنها حدود ۲,۰۰۰ دستگاه از این برنامه محقق شده بود.
پیامدهای احتمالی سقوط دولت مادورو
تحلیلگران بر این باورند که تغییرات ناگهانی در ساختار قدرت ونزوئلا میتواند پیامدهای فوری و جدی برای توافقات مذکور داشته باشد:
- توقف یا تأخیر در اجرای قراردادهای بلندمدت: در صورت روی کار آمدن یک دولت موقت یا انتقالی با اولویتها و جهتگیریهای متفاوت، احتمال بازنگری و یا توقف موقت برنامههای پنجساله، از جمله صادرات ۱۰۰ هزار دستگاه خودرو، بسیار بالا است. این قراردادها که اساساً بر مبنای ساختار سیاسی سابق ونزوئلا تنظیم شده بودند، نیازمند تأیید مجدد دولت جدید خواهند بود.
- افزایش فشارهای بینالمللی و حقوقی: بازداشت مادورو و طرح اتهامات جنایی علیه وی در آمریکا، میتواند فضای دیپلماتیک ونزوئلا را پیچیدهتر سازد. این شرایط، احتمال اعمال فشار بیشتر بر قراردادهای خارجی، بهویژه با کشورهایی نظیر ایران که روابط نزدیکی با دولت پیشین داشتهاند، را تقویت میکند.
- چند سناریوی محتمل برای آینده: در کوتاهمدت سه سناریوی اصلی محتمل است: ادامه همکاریها در چارچوب قوانین و اولویتهای جدید دولت انتقالی؛ بازنگری و لغو کامل توافقات در صورت تغییر کامل رویکرد سیاسی در کاراکاس؛ یا کندی شدید عملیات اجرایی به دلیل تشدید بحرانهای داخلی و بیثباتیهای پس از درگیری.
