به گزارش ذرهبین بورس، دادههای رسمی بانک مرکزی و مرکز آمار از وضعیت سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که اقتصاد ایران در گرداب «رکود تورمی» گرفتار شده است. در حالی که رشد اقتصادی در مدار صفر و منفی حرکت میکند، موتور خلق پول با شتابی بیسابقه روشن مانده است.
۱. رکورد تاریخی نقدینگی و پایه پولی
سیاستهای پولی در سال گذشته رکوردهایی به ثبت رساندند که در نیمقرن اخیر بیسابقه بوده است:
رشد نقدینگی: با جهش ۵۳.۲ درصدی، به حجم ۱۵ هزار و ۵۸۰ هزار میلیارد تومان رسید؛ رکوردی که از سال ۱۳۵۳ تاکنون بیسابقه است.
پایه پولی: با رشد خیرهکننده ۶۱.۵ درصدی، به ۲ هزار و ۱۹۵ هزار میلیارد تومان رسید؛ رکوردی که از سال ۱۳۵۷ تا کنون تکرار نشده بود.
عامل اصلی: ترکیب ناترازی بودجه دولت، استقراض مستقیم از بانک مرکزی و تغییرات در نرخ تسعیر ارز، اصلیترین محرکهای این «پولپرانی» بودهاند.
۲. رشد اقتصادی در ایستگاه سکون
برخلاف متغیرهای پولی که با شتاب در حال رشدند، بخش واقعی اقتصاد در رکود مطلق است:
مرکز آمار: رشد اقتصادی را تنها ۰.۲ درصد (و بدون احتساب نفت: منفی ۰.۳ درصد) برآورد کرده است.
بانک مرکزی: برآوردهای این نهاد از وضعیت بدتر خبر داده و رشد اقتصادی را منفی (و بدون نفت منفی ۱.۱ درصد) گزارش میکند.
سقوط سرمایهگذاری: افت تشکیل سرمایه ثابت نشان میدهد اقتصاد ایران نه تنها در حال توسعه نیست، بلکه توان جایگزینی استهلاک سرمایههای موجود را نیز از دست داده است.
۳. چشمانداز: تورم در کمین معیشت
تحلیلگران معتقدند تداوم این وضعیت، اقتصاد ایران را به سمت تورمهای بالاتر از ۵۷ درصد سوق میدهد. فقدان چشمانداز روشن، نااطمینانی سیاسی و بزرگشدن دولت، همگی دست به دست هم دادهاند تا بخش خصوصی از ریسکپذیری سر باز زند.
سخن پایانی:
اقتصاد ایران در حال حاضر با «دوقطبی خطرناک» رشدِ نقدینگیِ افسارگسیخته و رکودِ بخش تولید مواجه است. خروج از این تله، نیازمند تغییرات بنیادین در حکمرانی اقتصادی و توقف استفاده از منابع بانک مرکزی برای جبران کسریهای دولتی است؛ در غیر این صورت، کوچکتر شدن سفرهها و تشدید فقر در سالهای پیش رو اجتنابناپذیر خواهد بود.
