بورس امروز با سال ۹۹ متفاوت است/ بازگشایی سهام عدالت در انتظار نهایی‌شدن ضوابط

به گزارش ذره‌بین بورس، محمود گودرزی با اشاره به عملکرد بازار سرمایه در جریان جنگ ۴۰ روزه اظهار کرد: جنگ موضوعی تلخ و دردآور است، اما تجربه بازار سرمایه در این دوره نمادی از وفاق و همدلی میان تمام ارکان بازار بود.

وی افزود: در جریان جنگ ۴۰ روزه، شورای عالی بورس، سازمان بورس، ارکان بازار، فعالان و نهادهای مالی در کنار یکدیگر قرار گرفتند و برای بازگشایی بازار برنامه‌ریزی کردند. روزهای بسیاری از صبح تا غروب درباره نحوه بازگشایی بازار بحث و گفت‌وگو شد و در نهایت با تدابیر اتخاذشده، بازار سرمایه توانست بازگشایی مناسبی را تجربه کند.

گودرزی ادامه داد: روند معاملات پس از بازگشایی نیز نشان داد تصمیم‌های اتخاذشده برای بازگشت بازار به فعالیت، تصمیم‌هایی خردمندانه و منطقی بوده است.

سود شرکت‌های بورسی می‌تواند به ۳ هزار هزار میلیارد تومان برسد

مدیرعامل شرکت بورس تهران درباره سطح ارزندگی بازار سرمایه گفت: اظهارنظر درباره میزان ارزندگی بازار در حیطه وظایف نهاد ناظر نیست و تحلیلگران و متخصصان باید درباره ارزش‌گذاری بازار اظهارنظر کنند.

وی افزود: روند بازارهای سرمایه تحت تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی قرار دارد و گزارش عملکرد شرکت‌ها نیز نقش مهمی در ارزیابی چشم‌انداز بازار ایفا می‌کند.

گودرزی با اشاره به گزارش‌های مناسب شرکت‌ها در فصل نخست سال و انتظار برای انتشار گزارش‌های فصل دوم اظهار کرد: با توجه به عملکرد شرکت‌ها، سود شرکت‌های بورسی می‌تواند به ۳ هزار هزار میلیارد تومان برسد و به نظر می‌رسد بازار نیز بر مبنای همین چشم‌انداز سودآوری در حال قیمت‌گذاری است.

وی شرایط تورمی و نرخ ارز را از محرک‌های اصلی بازار سرمایه دانست.

اعتماد به بورس فقط به متغیرهای اقتصادی وابسته نیست

گودرزی با تأکید بر اینکه اعتماد به بازار سرمایه تنها به متغیرهای کلان اقتصادی وابسته نیست، گفت: مجموعه‌ای از عوامل در شکل‌گیری اعتماد سرمایه‌گذاران نقش دارند که از جمله آنها می‌توان به بهبود حکمرانی شرکتی، فناوری و تصمیم‌های سیاستی کلان در حوزه‌های اقتصادی و سیاسی اشاره کرد.

به گفته وی، به نظر می‌رسد حکمرانی اقتصادی با وجود همه مشکلات موجود در فرآیندها تلاش کرده است شتاب‌زده عمل نکند و به پیش‌بینی‌پذیرتر شدن شاخص‌های درآمدی شرکت‌ها کمک کند.

مدیرعامل شرکت بورس تهران تصریح کرد: افزایش پیش‌بینی‌پذیری فضای اقتصادی می‌تواند به تعمیق بازار اولیه کمک کرده و مانع خروج سرمایه از بازار شود.

عرضه‌های اولیه الزاماً به خروج پول از بورس منجر نمی‌شوند

وی درباره آثار عرضه‌های اولیه بر بازار سرمایه گفت: بهترین روش عرضه در بازار سرمایه این است که منابع حاصل از عرضه به شرکت‌ها بازگردانده شود تا برای سرمایه‌گذاری مجدد مورد استفاده قرار گیرد.

گودرزی افزود: هیئت‌های پذیرش بورس به صورت دوره‌ای تلاش کرده‌اند بخش عمده منابع حاصل از عرضه‌ها از طریق سازوکارهایی مانند بازارگردانی و افزایش سرمایه دوباره به بازار بازگردد.

وی تأکید کرد: عرضه‌های اولیه بزرگ و متوسط الزاماً به معنای خروج پول از بازار نیست؛ چراکه صاحبان بسیاری از این شرکت‌ها، هلدینگ‌ها و مجموعه‌های چندرشته‌ای هستند و منابع حاصل از عرضه اولیه می‌تواند مجدداً در بازار سرمایه و اقتصاد سرمایه‌گذاری شود.

مشکل اصلی ورود دیجی‌کالا به بورس؛ ارزش‌گذاری

گودرزی با اشاره به ساختار صنایع حاضر در بازار سرمایه گفت: بازار سرمایه حدود ۴۰ تا ۴۲ صنعت مختلف دارد، اما بخش عمده ارزش بازار همچنان در اختیار چهار یا پنج صنعت بزرگ است.

وی ادامه داد: چنین تمرکزی تا حدودی در بازارهای سرمایه جهان نیز وجود دارد و شرکت‌های نفتی، پتروشیمی، فولادی و سایر صنایع بزرگ بخش قابل توجهی از ارزش بازار بورس‌های بزرگ دنیا را تشکیل می‌دهند.

مدیرعامل شرکت بورس تهران افزود: طی ۱۰ تا ۲۰ سال گذشته تحول مهمی در بورس‌های بزرگ جهان رخ داده و شرکت‌های دیجیتال نیز به جمع بزرگ‌ترین شرکت‌های این بازارها اضافه شده‌اند.

وی با بیان اینکه بازار سرمایه ایران از این روند فاصله گرفته است، گفت: تاکنون شرکت‌های بزرگ اقتصاد دیجیتال نتوانسته‌اند به شکل مطلوب وارد بورس شوند. دیجی‌کالا با همکاری سازمان بورس و شرکت بورس پذیرش شده، اما مشکل اصلی به موضوع ارزش‌گذاری مربوط می‌شود.

گودرزی تأکید کرد: سهامدار عمده نمی‌تواند خارج از قواعد ارزش‌گذاری مورد استفاده در بازار سرمایه و بازارهای جهانی، قیمت مورد نظر خود را تعیین و عرضه کند.

وی گفت: هنوز گفتمان لازم برای ورود سایر شرکت‌ها و پلتفرم‌های اقتصاد دیجیتال به بازار سرمایه شکل نگرفته و تحقق این موضوع به تغییر پارادایم در نگرش حکمرانی اقتصادی نیاز دارد.

بازگشایی سهام عدالت در انتظار نهایی‌شدن ضوابط

مدیرعامل شرکت بورس تهران درباره آخرین وضعیت شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی سهام عدالت اظهار کرد: بازگشایی این شرکت‌ها و موضوع سرمایه‌گذاری مستقیم مشمولان سهام عدالت به مسئله‌ای پیچیده و طولانی تبدیل شده است.

وی افزود: وزارت اقتصاد و سازمان بورس زمان قابل توجهی را برای حل مشکلات این شرکت‌ها اختصاص داده‌اند و سازمان بورس همچنان این موضوع را پیگیری می‌کند.

گودرزی مهم‌ترین اقدام در این زمینه را برگزاری مجامع شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی و تهیه دستورالعمل‌ها و ضوابط مربوط دانست و گفت: در صورت تأیید نهایی این ضوابط از سوی دولت و اطلاع‌رسانی شورای عالی بورس، امکان بازگشایی نمادهای شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی فراهم خواهد شد.

وی تأکید کرد: این موضوع مستقیماً در حوزه اختیارات شرکت بورس نیست و سازمان بورس و شورای عالی بورس آن را دنبال می‌کنند.

گودرزی ارزش بازار شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی سهام عدالت در زمان توقف نمادها را حدود ۳۵۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرد.

وی یکی از مشکلات اصلی این شرکت‌ها را ضعف حکمرانی شرکتی دانست و گفت: اعضای هیئت‌مدیره شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی باید از صلاحیت لازم برخوردار بوده و حداقل دانش مالی و تسلط بر قوانین تجارت و بازار سرمایه را داشته باشند.

اصلاح دامنه نوسان باید بر مبنای تجربه جهانی باشد

گودرزی درباره اصلاح دامنه نوسان نیز گفت: برای تغییر دامنه نوسان، ابتدا باید محدودیت‌ها و موانع دست‌وپاگیر بازار حذف شوند.

وی حذف حجم مبنا را یکی از تصمیم‌های مهم در این مسیر دانست و افزود: این تصمیم پس از بیش از دو دهه اتخاذ شد و در ابتدای زمستان سال گذشته نیز اعلام شد که واکنش مناسبی از سوی بازار دریافت کرد.

مدیرعامل شرکت بورس تهران تأکید کرد: بازار سرمایه باید به سمت استانداردهای جهانی حرکت کند و نباید سراغ روش‌هایی رفت که در دنیا آزموده نشده‌اند. اگر قرار است دامنه نوسان اصلاح شود، این اصلاح باید بر اساس ادبیات نظری و تجربه‌های موفق جهانی صورت گیرد.

وی همچنین از بررسی سازوکار حراج آغازین بازار خبر داد و گفت: در بسیاری از بازارهای جهانی ابتدا از طریق حراج آغازین، قیمت کشف و سپس دامنه مشخصی حول قیمت کشف‌شده برای معاملات در نظر گرفته می‌شود.

به گفته گودرزی، چنین سازوکاری می‌تواند در کنار سایر ابزارهای کنترلی به کشف قیمت و تعادل بازار کمک کند.

وی تأکید کرد: تغییرات ساختاری نباید در شرایطی اجرا شود که بازار با رشد یا افت شدید مواجه است؛ چراکه اجرای تغییرات در زمان نامناسب می‌تواند به سرمایه مردم و اعتبار بازار سرمایه آسیب بزند. مهم‌ترین موضوع، اعتبار و اعتمادی است که سرمایه‌گذاران به بازار دارند.

تحریم‌ها مانع نوسازی سامانه‌های معاملاتی شده‌اند

گودرزی درباره وضعیت سامانه‌های معاملاتی گفت: تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی باعث شده سامانه‌ها با سرعت مورد انتظار به‌روزرسانی نشوند.

وی افزود: بسیاری از بورس‌های جهان سامانه‌های معاملاتی خود را از شرکت‌های تخصصی و ارائه‌دهندگان بین‌المللی تهیه کرده‌اند، اما تحریم‌ها دسترسی ایران به بخش قابل توجهی از این سامانه‌ها را محدود کرده است.

مدیرعامل شرکت بورس تهران ادامه داد: طی چهار تا پنج سال گذشته کار روی سامانه معاملاتی بازار اسپات ایران دنبال شده و مجموعه فناوری بورس نیز در این زمینه فعالیت کرده است.

وی گفت: شرکت بورس در مسیر آماده‌سازی سامانه معاملاتی بومی قرار دارد، اما این سامانه همچنان باید مراحل مربوط به امنیت، کسب‌وکار و الزامات فنی را طی کند.

گودرزی با اشاره به ادامه فعالیت سامانه فعلی اظهار کرد: این سامانه همچنان در حال استفاده است و تیم‌های متخصص مدیریت فناوری مسئولیت اداره آن را بر عهده دارند. گاهی مشکلات فنی در سامانه معاملاتی رخ می‌دهد و انتقاد فعالان در برخی موارد وارد است، اما در نهایت چاره‌ای جز به‌روزرسانی یا جایگزینی سامانه معاملاتی وجود ندارد.

بازار سرمایه فقط بازار سهام نیست

وی یکی از مهم‌ترین مزیت‌های بازار سرمایه را دسترسی به طیف متنوعی از کلاس‌های دارایی در یک بستر واحد دانست و گفت: بازار سرمایه فقط بازار سهام نیست و صندوق‌های طلا، صندوق‌های درآمد ثابت، صندوق‌های پرریسک و کم‌ریسک، سهام و ابزارهای مشتقه را دربرمی‌گیرد.

گودرزی افزود: سرمایه‌گذار می‌تواند متناسب با میزان ریسک‌پذیری و تحلیل خود، منابع را از یک کلاس دارایی به کلاس دیگری منتقل کند.

وی تأکید کرد: وظیفه نهاد ناظر تشویق مردم به خرید سهام، طلا یا هر دارایی دیگری نیست؛ بلکه وظیفه نهاد ناظر فراهم کردن بستری مناسب است تا سرمایه‌گذار بتواند به ابزارهای مختلف دسترسی داشته باشد و بر اساس تشخیص خود تصمیم‌گیری کند.

اصلاح بازارگردانی برای افزایش نقدشوندگی

مدیرعامل شرکت بورس تهران اصلاح قوانین و مقررات بازارگردانی را یکی از عوامل افزایش نقدشوندگی بازار دانست و گفت: در بورس و فرابورس میزان مشخصی از سهام شناور آزاد برای شرکت‌ها در نظر گرفته شده است؛ به‌طوری که حداقل سهام شناور آزاد در بازار اول و دوم بورس حدود ۲۵ و ۱۰ درصد است.

وی افزود: ایجاد بازار شفاف و منصفانه از وظایف سازمان بورس است و نقدشوندگی نیز یکی از پایه‌های اعتماد در بازار سرمایه محسوب می‌شود.

گودرزی از برگزاری جلسات مفصل در سازمان بورس برای اصلاح دستورالعمل بازارگردانی خبر داد و گفت: یکی از مشکلات موجود این است که بازارگردانی در سازوکار فعلی باید حتماً برای نهاد مالی سودآور باشد.

وی تأکید کرد: سازوکار بازارگردانی و نقش کارگزار معامله‌گر باید به سمت استانداردهای بین‌المللی حرکت کند و نباید سازوکاری متفاوت با تجربه‌های آزموده‌شده جهان طراحی شود.

به گفته گودرزی، اصلاح مقررات بازارگردانی تنها یکی از راه‌های افزایش نقدشوندگی است و بهبود زیرساخت‌های فنی و فناوری، کاهش تغییرات مکرر در ریزساختارهای معاملاتی و اصلاح تدریجی دامنه نوسان نیز می‌تواند به بازار برای رسیدن سریع‌تر به تعادل کمک کند.

بورس امروز با سال ۹۹ تفاوت‌های جدی دارد

گودرزی یکی از مهم‌ترین تغییرات بازار سرمایه طی سال‌های اخیر را افزایش امکان سرمایه‌گذاری غیرمستقیم عنوان کرد و گفت: سال ۱۳۹۹ یکی از حلقه‌های مفقوده بازار، تنوع پایین صندوق‌های سرمایه‌گذاری و نبود صندوق‌های تخصصی بود، در حالی که امروز تعداد و تنوع صندوق‌ها افزایش قابل توجهی یافته است.

وی افزود: سهم معاملات صندوق‌های سرمایه‌گذاری در برخی دوره‌ها به حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد بازار می‌رسد. در دوره‌های رونق ممکن است سهم معاملات سهام به حدود ۶۰ درصد ارزش معاملات برسد، اما در دوره‌های طولانی‌تر رابطه معاملات صندوق‌ها و سهام به حدود ۵۰-۵۰ نزدیک می‌شود.

مدیرعامل شرکت بورس تهران توسعه صندوق‌های بخشی، صندوق‌های اهرمی و سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری را از تحولات مهم بازار دانست و گفت: حتی تحلیلگران و فعالان حرفه‌ای نیز بخشی از سرمایه‌گذاری خود را از طریق این صندوق‌ها انجام می‌دهند.

به گفته وی، این صندوق‌ها معمولاً توسط تیم‌های تخصصی و حرفه‌ای اداره می‌شوند و به سرمایه‌گذاران خرد اجازه می‌دهند بدون ورود مستقیم به معاملات از ظرفیت بازار سرمایه استفاده کنند.

سهم بازار سرمایه در تأمین مالی باید افزایش یابد

گودرزی سهم بازار سرمایه در تأمین مالی اقتصاد را حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد اعلام کرد و گفت: این سهم با توجه به ظرفیت‌های موجود کافی نیست.

وی افزود: بازار سرمایه و بازار پول در زمینه تأمین مالی با یکدیگر رقابت دارند و مشکلات بانک‌ها در تأمین مالی پروژه‌های بزرگ می‌تواند فرصت مناسبی برای افزایش نقش بازار سرمایه ایجاد کند.

مدیرعامل شرکت بورس تهران ابراز امیدواری کرد: در دهه آینده، چهره متفاوتی از سهم بازار سرمایه در تأمین مالی اقتصاد مشاهده شود.

صندوق‌های مشتقه در راه بازار سرمایه

گودرزی از برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی صندوق‌های مشتقه خبر داد و گفت: بازارهای مشتقه یکی از ابزارهای مهم برای دوطرفه شدن معاملات و پوشش ریسک سرمایه‌گذاران هستند.

وی افزود: شرکت بورس بیش از دو سال است روی صندوق‌های مشتقه و هج‌فاند کار کرده و الگوی پیشنهادی خود را به سازمان بورس ارائه داده است. هدف این است که صندوق‌های مشتقه به صورت ETF در اختیار بازار قرار بگیرند.

گودرزی دلیل این رویکرد را پیچیدگی ابزارهای مشتقه دانست و گفت: حتی سرمایه‌گذارانی که ریسک‌پذیری بالایی دارند ممکن است دانش کافی برای استفاده مستقیم از این ابزارها را نداشته باشند.

وی ادامه داد: راه‌اندازی صندوق‌های مشتقه می‌تواند امکان استفاده از ابزارهای پوشش ریسک را در قالبی ساده‌تر برای این گروه از سرمایه‌گذاران فراهم کند و امیدواریم این صندوق‌ها به‌زودی فعال شوند و مورد استقبال بازار قرار گیرند.

وی همچنین از بررسی امکان راه‌اندازی اختیار معامله و قراردادهای آتی روی شاخص‌های بورس خبر داد و گفت: این ابزارها می‌توانند به رونق صندوق‌های شاخصی کمک کنند و تحول مثبتی برای بازار باشند.

تالارهای منطقه‌ای جای خود را به مراکز مالی می‌دهند

مدیرعامل شرکت بورس تهران درباره آینده تالارهای منطقه‌ای گفت: ساختار معاملات بازار سرمایه نسبت به دهه ۸۰ به شکل بنیادی تغییر کرده است. در گذشته مردم برای انجام معاملات به تالارهای منطقه‌ای مراجعه می‌کردند، اما امروز معاملات عمدتاً به صورت آنلاین انجام می‌شود و همین موضوع فلسفه وجودی تالارهای منطقه‌ای را تا حد زیادی از بین برده است.

گودرزی پیش‌بینی کرد تالارهای منطقه‌ای در آینده بخش بیشتری از کارکرد خود را از دست بدهند و افزود: تجربه صنعت بانکداری و حرکت بانک‌ها به سمت بانکداری دیجیتال نمونه‌ای از این تغییر است و بازار سرمایه نیز در همین مسیر حرکت خواهد کرد.

وی از برنامه شرکت بورس برای ایجاد مراکز مالی در استان‌ها خبر داد و گفت: به جای حفظ ساختار فعلی تالارهای منطقه‌ای، شرکت بورس به دنبال ایجاد مراکز مالی در استان‌ها است.

به گفته گودرزی، در این مدل با همکاری اتاق‌ها و فعالان بخش خصوصی می‌توان چند استان را در قالب یک مرکز مالی به یکدیگر متصل کرد و نهادهای تخصصی بازار سرمایه مانند کارگزاری‌ها، سبدگردان‌ها و شرکت‌های تأمین سرمایه را در این مراکز مستقر کرد.

وی افزود: در مراحل بعدی حتی می‌توان زیرساخت‌های فناوری مناسب را در استان‌ها ایجاد کرد تا خدمات بازار سرمایه به شکل الکترونیکی در اختیار شرکت‌ها و صاحبان کسب‌وکار قرار گیرد.

گودرزی گفت: طرح کسب‌وکار ایجاد این مراکز مالی در شرکت بورس آماده شده و با توجه به جلسات انجام‌شده با سازمان بورس، این طرح باید به‌روزرسانی و اصلاح شود.

وی تأکید کرد: اجرای این طرح به صورت یکباره انجام نخواهد شد و به تدریج از برخی استان‌ها آغاز می‌شود.

مدیرعامل شرکت بورس تهران هدف نهایی این طرح را ارائه تجمیع‌شده خدمات تأمین مالی و خدمات تخصصی بازار سرمایه در مراکز استان‌ها عنوان کرد و گفت: این خدمات حتی می‌تواند به صورت الکترونیکی در اختیار صاحبان کسب‌وکار و شرکت‌ها قرار گیرد./ بورس پرس