به گزارش ذرهبین بورس، صورتهای مالی سهماهه نخست سال ۱۴۰۵ نشان میدهد همراه اول توانسته درآمد عملیاتی و سود خود را بهطور محسوسی افزایش دهد؛ با این حال، رشد سریع هزینههای شبکه و تقریباً دو برابر شدن هزینه مالی، مانع از انتقال کامل این رشد به حاشیه سود شرکت شده است. تصویری که از عملکرد «همراه» به دست میآید، تصویر شرکتی با موتور درآمدی قدرتمند، تقاضای پایدار و ظرفیت توسعه بالاست که همزمان با محدودیت تعرفهگذاری، افزایش هزینه تجهیزات و تأمین مالی گرانقیمت مواجه شده است
ارتباطات؛ زیرساختی فراتر از یک صنعت
صنعت ارتباطات دیگر تنها ارائهدهنده خدمات مکالمه و پیامک نیست؛ شبکههای ارتباطی امروز بخشی از زیرساخت اصلی اقتصاد محسوب میشوند و فعالیت بانکها، کسبوکارهای اینترنتی، سکوهای دیجیتال، خدمات عمومی، آموزش، حملونقل و تجارت الکترونیکی به پایداری و توسعه آنها وابسته است. به همین دلیل، تقاضا برای خدمات ارتباطی ماهیتی مستمر و تکرارشونده دارد و با گسترش استفاده از اینترنت، حجم مصرف دیتا نیز در مسیر صعودی قرار گرفته است.
این ویژگی برای اپراتورها یک مزیت مهم ایجاد میکند؛ زیرا برخلاف بسیاری از صنایع، تقاضای آنها کمتر در معرض حذف کامل قرار دارد. با این حال، افزایش تقاضا الزاماً به معنای رشد هماندازه سودآوری نیست. هر واحد افزایش مصرف دیتا، نیازمند ظرفیت بیشتر شبکه، توسعه سایتها، خرید تجهیزات، افزایش پهنای باند، نگهداری زیرساخت و سرمایهگذاری در فناوریهای جدید است.
بخش قابلتوجهی از این هزینهها مستقیماً یا غیرمستقیم از تورم و نرخ ارز تأثیر میپذیرد، در حالی که تعرفه خدمات ارتباطی در چارچوب تنظیمگری دولتی تعیین میشود. در نتیجه، اپراتورها همواره امکان افزایش قیمت متناسب و همزمان با رشد هزینهها را ندارند. این شکاف زمانی میان افزایش هزینه و اصلاح تعرفه، مهمترین چالش ساختاری صنعت ارتباطات و یکی از عوامل تعیینکننده حاشیه سود شرکتهای فعال در این حوزه است.
همراه اول؛ موتور درآمدی همچنان فعال است
همراه اول در سهماهه نخست ۱۴۰۵ موفق شده درآمد عملیاتی خود را با رشد ۶۰ درصدی، از ۱۹ هزار و ۲۳۲ میلیارد تومان به ۳۰ هزار و ۸۱۲ میلیارد تومان برساند؛ یعنی شرکت طی یک سال حدود ۱۱ هزار و ۵۸۰ میلیارد تومان به درآمد فصل نخست خود افزوده است.
این رشد را میتوان نشانه تداوم تقاضا برای خدمات ارتباطی، افزایش مصرف اینترنت همراه و توسعه درآمدهای مبتنی بر دیتا دانست. تعدیل تعرفه برخی خدمات نیز میتواند در افزایش درآمد شرکت نقش داشته باشد؛ با این حال، تعیین سهم دقیق افزایش ترافیک، رشد تعداد مشترکان، تغییر تعرفه و سایر خدمات، نیازمند بررسی جزئیات درآمد عملیاتی شرکت است.
نکته کلیدی آن است که همراه اول با ضعف تقاضا مواجه نیست. رشد ۶۰ درصدی درآمد نشان میدهد ظرفیت درآمدزایی کسبوکار همچنان بالاست و خدمات ارتباطی از جایگاه تثبیتشدهای در سبد هزینه خانوارها و کسبوکارها برخوردارند. مسئله اصلی شرکت، نحوه تبدیل این درآمد رو به رشد به سود پایدار است.
هزینه شبکه سریعتر از درآمد حرکت کرد
در مقابل رشد ۶۰ درصدی درآمد، بهای تمامشده خدمات همراه اول با سرعت بیشتری افزایش یافته است. این رقم از ۱۵ هزار و ۵۱۳ میلیارد تومان در سهماهه نخست ۱۴۰۴ به ۲۵ هزار و ۳۷۵ میلیارد تومان در دوره مشابه ۱۴۰۵ رسیده که نشاندهنده رشد ۶۴ درصدی است.
به این ترتیب، شرکت برای ایجاد ۱۱ هزار و ۵۸۰ میلیارد تومان درآمد بیشتر، با افزایش حدود ۹ هزار و ۸۶۲ میلیارد تومانی هزینه مستقیم عملیات روبهرو شده است. رشد سریعتر بهای تمامشده نشان میدهد بخش بزرگی از افزایش درآمد، صرف پوشش هزینه ارائه خدمات، نگهداری و توسعه ظرفیت شبکه شده است.
افزایش هزینه تجهیزات، استهلاک داراییهای شبکه، پهنای باند، انرژی، اجاره و نگهداری سایتها و هزینه نیروی انسانی از جمله عواملی هستند که میتوانند در افزایش بهای تمامشده نقش داشته باشند. با این حال، سهم دقیق هرکدام باید از یادداشتهای توضیحی صورتهای مالی استخراج شود.
نتیجه این فشار هزینهای را میتوان در حاشیه سود ناخالص مشاهده کرد. سود ناخالص همراه اول با رشد ۴۶ درصدی از ۳ هزار و ۷۱۹ میلیارد تومان به ۵ هزار و ۴۳۷ میلیارد تومان رسیده، اما شتاب رشد آن کمتر از درآمد بوده است. در نتیجه، حاشیه سود ناخالص شرکت از حدود ۱۹.۳ درصد به ۱۷.۶ درصد کاهش یافته است.
بنابراین اگرچه همراه اول در مقیاس ریالی فروش و سود ناخالص بزرگتر شده، از هر ۱۰۰ تومان درآمد، سهم کمتری پس از کسر هزینه مستقیم خدمات برای شرکت باقی مانده است. این وضعیت، اثر شکاف میان رشد هزینههای شبکه و امکان اصلاح بهموقع تعرفهها را نشان میدهد.
بهبود سود عملیاتی با کمک درآمدهای جانبی
هزینههای فروش، اداری و عمومی شرکت نیز از یکهزار و ۴۱۸ میلیارد تومان به ۲ هزار و ۱۰۴ میلیارد تومان رسیده و ۴۸ درصد رشد کرده است. این افزایش قابلتوجه است، اما همچنان کمتر از رشد ۶۰ درصدی درآمد شرکت بوده و از این منظر، هزینههای عمومی با سرعتی کنترلشدهتر از درآمد حرکت کردهاند.
در همین دوره، سایر درآمدهای عملیاتی همراه اول با جهش ۱۱۵ درصدی، از ۴۶۲ میلیارد تومان به حدود ۹۹۳ میلیارد تومان افزایش یافته است. این رشد نقش مؤثری در جبران فشار واردشده بر سود ناخالص داشته و موجب شده سود عملیاتی شرکت از ۲ هزار و ۳۵۰ میلیارد تومان به ۳ هزار و ۸۹۱ میلیارد تومان برسد.
سود عملیاتی همراه اول در مجموع ۶۶ درصد رشد کرده و حاشیه سود عملیاتی نیز از حدود ۱۲.۲ درصد به ۱۲.۶ درصد افزایش یافته است. بنابراین افت حاشیه سود در سطح ناخالص، در مراحل بعدی تا حد زیادی جبران شده است.
با این حال، کیفیت این بهبود به ماهیت سایر درآمدهای عملیاتی بستگی دارد. اگر این درآمدها تکرارشونده و مرتبط با فعالیت پایدار شرکت باشند، میتوانند بهعنوان یکی از پایههای سودآوری آینده در نظر گرفته شوند؛ اما اگر ماهیتی مقطعی داشته باشند، نباید استمرار آنها را بدون بررسی یادداشتهای مالی مفروض دانست.
هزینه مالی؛ مانع اصلی انتقال سود عملیاتی
مهمترین فشار پس از عملیات اصلی، از ناحیه هزینه مالی وارد شده است. هزینه مالی همراه اول با رشد ۹۷ درصدی، از حدود ۷۶۲ میلیارد تومان به یکهزار و ۵۰۰ میلیارد تومان رسیده و تقریباً دو برابر شده است.
این رقم اکنون معادل حدود ۳۹ درصد سود عملیاتی شرکت است؛ در حالی که این نسبت در دوره مشابه سال قبل نزدیک به ۳۲ درصد بود. به بیان ساده، سهم بیشتری از سودی که شرکت در عملیات خود ایجاد کرده، صرف پرداخت هزینه تأمین مالی شده است.
افزایش استفاده از تسهیلات، تأمین سرمایه در گردش، سرمایهگذاری در توسعه شبکه و بالا بودن نرخهای تأمین مالی میتوانند از دلایل این افزایش باشند. برای یک اپراتور، کاهش سرمایهگذاری میتواند به افت کیفیت خدمات و از دست رفتن ظرفیت درآمدی آینده منجر شود؛ بنابراین توسعه شبکه یک انتخاب کوتاهمدت نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ موقعیت رقابتی شرکت است. چالش اصلی، تأمین منابع مورد نیاز این توسعه با هزینهای است که سود عملیاتی را بهشدت تحت فشار قرار ندهد.
سایر درآمدها و هزینههای غیرعملیاتی شرکت نیز بهصورت خالص از ۱۶۹ میلیارد تومان به ۳۶۲ میلیارد تومان رسیده و ۱۱۴ درصد رشد کرده است، اما افزایش این درآمدها برای خنثیکردن جهش هزینه مالی کافی نبوده است.
سود خالص بالا رفت؛ حاشیه سود اندکی کاهش یافت
سود قبل از مالیات همراه اول با رشد ۵۷ درصدی، از یکهزار و ۷۵۸ میلیارد تومان به ۲ هزار و ۷۵۳ میلیارد تومان رسیده است. هزینه مالیات نیز ۶۹ درصد افزایش یافته و از ۵۴۳ میلیارد تومان به ۹۱۸ میلیارد تومان رسیده است.
در نهایت، شرکت طی سهماهه نخست ۱۴۰۵ حدود یکهزار و ۸۳۵ میلیارد تومان سود خالص شناسایی کرده است؛ در حالی که سود خالص دوره مشابه سال قبل یکهزار و ۲۱۵ میلیارد تومان بود. بنابراین سود خالص شرکت ۵۱ درصد و معادل حدود ۶۲۰ میلیارد تومان افزایش یافته است.
سود هر سهم نیز با همین آهنگ از ۱۳۶ ریال به ۲۰۶ ریال رسیده است. نکته قابلتوجه آن است که سود عملیاتی هر سهم از ۱۷۸ ریال به ۳۱۴ ریال افزایش یافته و رشد ۷۶ درصدی داشته، اما اثر منفی بخش غیرعملیاتی از منفی ۴۲ ریال به منفی ۱۰۸ ریال رسیده است. این تفاوت نشان میدهد عملیات اصلی شرکت عملکرد رو به رشدی داشته، ولی هزینههای خارج از عملیات، بهخصوص هزینه مالی، بخشی از این دستاورد را جذب کردهاند.
همچنین حاشیه سود خالص شرکت از حدود ۶.۳ درصد به ۶ درصد کاهش یافته است. بنابراین همراه اول در سطح اسمی درآمد و سود بیشتری ساخته، اما از هر ۱۰۰ تومان درآمد، سود خالص اندکی کمتری نسبت به سال گذشته برای شرکت باقی مانده است.
تعرفه؛ حلقه تعیینکننده سودآوری
صورت سود و زیان همراه اول، چالش تعرفهگذاری در صنعت ارتباطات را بهخوبی نمایان میکند. مصرف خدمات و درآمد شرکت افزایش یافته، اما بهای تمامشده نیز همزمان و حتی کمی سریعتر رشد کرده است. این وضعیت نشان میدهد افزایش تقاضا بدون امکان تطبیق مناسب تعرفهها با هزینهها، لزوماً به بهبود حاشیه سود منتهی نمیشود.
تأخیر در اصلاح تعرفه از دو مسیر بر شرکت اثر میگذارد. نخست آنکه فاصله میان درآمد و هزینه ارائه خدمات را کاهش میدهد و حاشیه سود را تحت فشار قرار میدهد. دوم آنکه منابع داخلی در دسترس برای توسعه شبکه را محدود میکند و شرکت را به استفاده بیشتر از منابع مالی بیرونی سوق میدهد؛ مسیری که در شرایط نرخ بهره بالا، به افزایش هزینه مالی منجر میشود.
از این منظر، اصلاح منطقی و بهموقع تعرفه صرفاً عاملی برای افزایش درآمد اپراتور نیست، بلکه با کیفیت شبکه، توان سرمایهگذاری، توسعه نسل پنجم ارتباطی و پاسخگویی به رشد مصرف دیتا ارتباط مستقیم دارد. البته اصلاح تعرفه زمانی میتواند پایدار باشد که با بهبود کیفیت خدمات و افزایش بهرهوری سرمایهگذاری همراه شود.
تصویر کلی همراه اول به کدام سو میرود؟
عملکرد سهماهه نخست ۱۴۰۵ نشان میدهد همراه اول از نظر درآمد، سود عملیاتی و سود خالص در مسیر رشد قرار دارد. افزایش ۶۰ درصدی درآمد، رشد ۶۶ درصدی سود عملیاتی و افزایش ۵۱ درصدی سود خالص، از قدرت درآمدزایی شرکت و پایداری تقاضا برای خدمات آن حکایت دارد.
در مقابل، رشد ۶۴ درصدی بهای تمامشده، افت حاشیه سود ناخالص از ۱۹.۳ درصد به ۱۷.۶ درصد و افزایش ۹۷ درصدی هزینه مالی، سه علامت هشداردهنده گزارش محسوب میشوند. این ارقام نشان میدهند مسئله اصلی همراه اول در حال حاضر فروش یا تقاضا نیست؛ بلکه کنترل هزینه شبکه، تأمین مالی توسعه و امکان انتقال منطقی افزایش هزینهها به تعرفه خدمات است.
در مجموع، همراه اول شرکتی با فعالیت عملیاتی رو به رشد، جریان درآمدی تکرارشونده و جایگاه زیرساختی مهم است. با این حال، کیفیت سودآوری آینده آن به سه عامل وابسته خواهد بود:
اصلاح متناسب و بهموقع تعرفهها، مدیریت هزینه تأمین مالی و تبدیل سرمایهگذاریهای شبکه به درآمدهای پایدارتر مبتنی بر دیتا و خدمات دیجیتال.
برآیند سهماهه نخست سال را میتوان مثبت، اما همراه با فشار بر حاشیهها ارزیابی کرد. همراه اول بزرگتر و سودآورتر شده است، ولی برای آنکه رشد درآمد به همان نسبت در سود نهایی منعکس شود، باید فاصله میان رشد تعرفه، هزینه شبکه و هزینه تأمین مالی کاهش یابد.
