بازگشت ایفیک به عرصه دیپلماسی اقتصادی ایران

به گزارش ذره‌بین بورس، در سال‌هایی نه‌چندان دور، نام شرکت سرمایه‌گذاری‌های خارجی ایران (IFIC) برای بسیاری ناشناخته بود؛ نهادی که در دهه شصت خورشیدی برای گسترش فعالیت‌های مالی ایران در خارج تأسیس شد، اما تدریجاً به مجموعه‌ای کم‌تحرک با دارایی‌های راکد بدل گردید.

اکنون با آغاز برنامه‌ای نو از سوی وزارت اقتصاد به دستور مستقیم دکتر سیدعلی مدنی‌زاده، این شرکت بار دیگر به عنوان بازوی فعال سیاست مالی بین‌المللی کشور وارد میدان شده است. مأموریت تازه آن روشن است: احیای دارایی‌ها، جذب منابع خارجی و بازگرداندن سرمایه‌های از دست رفته به چرخه تولید ملی.

سرمایه‌گذاری اهرمی؛ نقطه آغاز تحول مالی

اولین مأموریت ایفیک، طراحی چارچوبی قانونی برای «سرمایه‌گذاری اهرمی» است. در این الگو، ایفیک تنها هزینه‌کننده سرمایه نیست، بلکه از منابع خود به‌عنوان اهرم برای جذب سرمایه‌های خارجی استفاده می‌کند. به بیان ساده، اگر شرکت تنها ۲۰ میلیون دلار برای یک پروژه نیروگاهی در خارج سرمایه‌گذاری کند، می‌تواند با اتکای به این مبلغ، تا ۸۰ میلیون دلار دیگر از بانک‌ها و شرکای خارجی جذب نماید.

وزارت اقتصاد در حال تدوین قوانین لازم برای اجرای این مدل است تا ایفیک از یک نهاد اداری به بازیگری فعال و مؤثر در عرصه مالی بین‌المللی تبدیل شود.

پیگیری حقوقی مطالبات گذشته

یکی از چالش‌های جدی ایفیک، دارایی‌های بلاتکلیف در پروژه‌های خارجی است؛ از جمله موارد مرتبط با شرکت ایهاگ (EIHAG) در آلمان. برای حل این پرونده‌ها، گروهی از وکلای بین‌المللی مأمور ارزیابی ارزش فعلی مطالبات، میزان ریسک و احتمال احیای آن شده‌اند تا هیچ‌یک از منابع مالی ایران در خارج بی‌سرنوشت نماند.

فعال‌سازی سپرده‌های ارزی راکد

بخشی از دارایی‌های ایفیک طی سال‌ها به شکل سپرده‌های ثابت در حساب‌های بانکی خارجی باقی مانده‌اند. برنامه جدید شرکت، استفاده بهینه از این منابع است: انتقال بخشی از سپرده‌ها به بانک‌های با نرخ بهره بالاتر، سرمایه‌گذاری مشترک با بانک‌های داخلی، و استفاده از آن‌ها به‌عنوان پشتوانه پروژه‌های صادراتی و مهندسی.

گزارش وزارت اقتصاد نشان می‌دهد اجرای این طرح می‌تواند ارزش دارایی‌های ارزی ایفیک را تا ۴۰ درصد افزایش دهد.

بازگرداندن سرمایه‌های باقیمانده در پروژه‌ها

در مرحله‌ای دیگر، ایفیک به “پاکسازی سرمایه‌گذاری‌ها” پرداخته است؛ شرکت‌های خارجی شریک، باید سود خود را پرداخت کنند، قراردادهای مشارکت را اصلاح نمایند یا سهام جدیدی به ایفیک واگذار کنند. در موارد خاص، تهاتر دارایی به‌جای پرداخت نقدی نیز ممکن است. این فرایند موجب می‌شود سرمایه‌ها دوباره به چرخه اقتصادی ایران بازگردند، جایی که ارزش واقعی آن‌ها در گردش و تولید نهفته است.

پشتیبانی از صادرات فنی و مهندسی

در سال‌های اخیر، شرکت‌های ایرانی در اجرای پروژه‌های مهندسی خارج از کشور با فقدان تضمین‌های مالی روبه‌رو بوده‌اند. ایفیک مأموریت یافته با ایجاد صندوق تضمین صادرات خدمات فنی و مهندسی، از فعالیت پیمانکاران ایرانی در کشورهایی چون عراق، سوریه، تاجیکستان و ارمنستان حمایت کند. این صندوق قادر خواهد بود ضمانت‌نامه بانکی صادر کند یا بخشی از تأمین مالی پروژه‌ها را پوشش دهد تا مهندسان ایرانی با پشتوانه مالی مطمئن در بازارهای خارجی فعال شوند.

استفاده از دارایی‌ها برای جذب فاینانس بین‌المللی

در شرایط محدودیت‌های تحریمی، ایفیک از دارایی‌های خود به‌عنوان وثیقه برای جذب سرمایه پروژه‌های ملی بهره می‌گیرد. این الگو مشابه مدل‌های مالی موفق در کشورهایی مانند ترکیه و مالزی است که دارایی‌های داخلی را پایگاه ورود سرمایه خارجی قرار داده‌اند. ایفیک پول مستقیم نمی‌پردازد، اما پشتوانه‌ای ایجاد می‌کند که اعتماد مالی بین‌المللی را جلب نماید.

ورود ایفیک به دیپلماسی اقتصادی ایران

با اجرای این برنامه‌ها، ایفیک به بازیگر جدید در دیپلماسی اقتصادی ایران تبدیل می‌شود. در مذاکرات سرمایه‌گذاری خارجی، وجود نهادی معتبر با پشتوانه مالی و حقوقی چون ایفیک به اعتبار ایران می‌افزاید و پیوند میان وزارت اقتصاد، امور خارجه و بانک مرکزی را تقویت می‌کند.

چالش‌های پیش‌رو

راه احیای ایفیک با موانعی روبه‌رو است؛ از جمله ضرورت اصلاح قوانین بانکی و ارزی، هماهنگی دائمی میان نهادهای اقتصادی داخلی، و جلب اعتماد طرف‌های خارجی نسبت به پایداری سیاست‌های مالی کشور.

با این همه، آغاز دوباره فعالیت‌های ایفیک نشانه‌ای از بازگشت خرد مالی به ساختار اقتصاد ایران است — یادآوری این اصل که دارایی‌ها برای نگهداری نیستند، بلکه برای شکوفایی اقتصاد خلق شده‌اند.

جمع‌بندی

شرکت سرمایه‌گذاری‌های خارجی ایران، بازوی بیرونی وزارت اقتصاد، بار دیگر به حرکت درآمده است. این شرکت مأمور اجرای شش محور کلیدی است:

سرمایه‌گذاری اهرمی،

پیگیری حقوقی مطالبات،

مدیریت فعال سپرده‌ها،

بازگرداندن منابع شرکت‌ها،

حمایت از صادرات فنی،

و تضمین فاینانس خارجی.

ایفیک اکنون در مسیر تبدیل‌شدن به یکی از چرخ‌دنده‌های حیاتی احیای اعتماد مالی و جذب سرمایه برای ایران قرار دارد — احیای منابع، نه چاپ پول؛ حرکت آرام اما مؤثر در خدمت رونق اقتصاد ملی.