به گزارش ذره‌بین بورس، همزمان با افزایش تنش‌های نظامی در خلیج فارس، خط ساحلی جنوب ایران و تنگه هرمز طی روزهای اخیر بار دیگر به کانون درگیری میان ایران و آمریکا تبدیل شده است. تشدید حملات آمریکا و اعلام بازگشت محاصره دریایی، فضای منطقه را بیش از گذشته ملتهب کرده و آینده تفاهم اخیر میان تهران و واشنگتن را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد که ایالات متحده بار دیگر محاصره دریایی ایران را برقرار کرده و اجازه ورود یا خروج کشتی‌ها از بنادر ایران را نخواهد داد. وی همچنین مدعی شد آمریکا در قبال تأمین امنیت عبور کشتی‌های تجاری، درصدی از ارزش محموله‌ها را به‌عنوان هزینه دریافت خواهد کرد؛ موضوعی که تاکنون جزئیات اجرایی آن اعلام نشده است.
ترامپ همچنین ادعا کرد در مذاکرات اخیر با ایران توافقات گسترده‌ای حاصل شده بود، اما پس از آن طرف ایرانی خواستار اعمال تغییراتی در مفاد توافق شد. وی در ادامه تهدیدهایی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران مطرح کرد؛ اظهاراتی که با واکنش شدید مقامات ایرانی همراه شد.
ادامه تبادل حملات در جنوب کشور
همزمان با این تحولات، گزارش‌هایی از وقوع انفجار در مناطق مختلف ساحلی از سیریک تا بوشهر، کنارک، بندرعباس، جزایر کیش، ابوموسی و لارک منتشر شد. ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) نیز از آغاز دور جدید حملات علیه اهدافی در ایران خبر داد و مدعی شد این عملیات با هدف کاهش توان عملیاتی ایران در تنگه هرمز انجام شده است.
در مقابل، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد در پاسخ به حملات آمریکا، مراکز نظامی مرتبط با نیروهای آمریکایی در بحرین را با موشک و پهپاد هدف قرار داده است.
نگرانی جهانی از امنیت کشتیرانی
همزمان با تشدید تنش‌ها، سفارت آمریکا در امارات خدمات کنسولی خود را به‌طور موقت متوقف کرد و گزارش‌هایی از حمله به چند کشتی در خلیج فارس و دریای عمان منتشر شد. همچنین برخی کشورهای منطقه مدعی شدند نفتکش‌های آنها هدف حملات موشکی قرار گرفته‌اند.
از سوی دیگر، چین خواستار برقراری فوری امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز شد و عمان نیز از ادامه رایزنی‌ها برای دستیابی به توافقی جهت تضمین آزادی دریانوردی خبر داد. در همین حال، گزارش‌هایی از توقف تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز منتشر شده که نگرانی‌ها درباره اختلال در تجارت جهانی انرژی را افزایش داده و موجب رشد قیمت نفت در بازارهای جهانی شده است.
سه عامل فروپاشی تفاهم ایران و آمریکا
بررسی تحولات اخیر نشان می‌دهد بازگشت آمریکا به فشار نظامی و اعمال دوباره محاصره دریایی را می‌توان ناشی از سه عامل اصلی دانست.
نخست، الگوی رفتاری دولت ترامپ که طی سال‌های گذشته بارها نشان داده مذاکرات و توافق‌ها را بیشتر به‌عنوان ابزاری برای مدیریت مقطعی بحران و افزایش فشار سیاسی دنبال می‌کند و نه راهکاری پایدار برای حل اختلافات.
دوم، ماهیت موقت کاهش تنش‌ها است؛ وقفه‌ای که از نگاه تحلیلگران بیش از آنکه زمینه‌ساز صلح باشد، فرصتی برای بازسازی توان نظامی و تجدید آرایش نیروها محسوب می‌شود و در بسیاری از درگیری‌های فرسایشی مقدمه دور جدیدی از تقابل است.
سومین عامل نیز عدم اجرای کامل مفاد تفاهم دریایی عنوان می‌شود. بر اساس توافق اولیه، قرار بود مسیرهای دریایی ایران به‌تدریج بازگشایی شده و محدودیت‌های تردد کشتی‌ها لغو شود، اما بازگشت محاصره دریایی و اعمال محدودیت‌های جدید، این بخش از تفاهم را عملاً بی‌اثر کرده است.
چشم‌انداز پیش‌رو
کارشناسان معتقدند با وجود احتمال ادامه تبادل حملات در روزهای آینده، افزایش هزینه‌های نظامی و اقتصادی برای دو طرف می‌تواند بار دیگر زمینه بازگشت به مسیر دیپلماسی را فراهم کند؛ هرچند در شرایط فعلی، آینده تحولات منطقه همچنان با عدم قطعیت و ریسک‌های قابل توجه همراه است.
