به گزارش ذرهبین بورس، با جهش قیمت نفت پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و اختلال در تنگه هرمز، بانکهای مرکزی جهان با یکی از سختترین تصمیمهای سالهای اخیر روبهرو شدهاند: مهار تورم فزاینده یا حمایت از رشد اقتصادی. آیا موج تازه گرانی انرژی، مسیر نرخ بهره در اروپا، آمریکا و آسیا را تغییر میدهد؟
جهش قیمت نفت پس از حمله به ایران
در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و افزایش تنشهای منطقهای، قیمت نفت خام به بالاترین سطح چندماهه رسید. نفت برنت با رشد ۱.۶ درصدی به ۸۲.۷۶ دلار در هر بشکه رسید؛ سطحی نزدیک به رکوردهای ثبتشده از ابتدای ۲۰۲۵. نفت وستتگزاس اینترمدیت آمریکا نیز به ۷۵.۴۸ دلار صعود کرد.
از ابتدای سال جاری میلادی، نفت برنت ۳۶ درصد و نفت آمریکا ۳۲ درصد رشد کردهاند؛ افزایشی که نگرانیها درباره موج دوم تورم جهانی را تشدید کرده است.
تنگه هرمز؛ گلوگاه حیاتی بازار انرژی
اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز ـ مهمترین مسیر انتقال نفت جهان ـ ریسک عرضه را بالا برده است. در صورت تداوم تنشها، تحلیلگران هشدار میدهند قیمت نفت میتواند از مرز ۱۰۰ دلار عبور کند؛ سناریویی که فشار تورمی گستردهای بر اقتصادهای واردکننده انرژی وارد خواهد کرد.
بانکهای مرکزی در وضعیت آمادهباش
شوک نفتی جدید، معادلات سیاستگذاران پولی را پیچیده کرده است. بانکهای مرکزی اکنون باید میان دو گزینه دشوار یکی را انتخاب کنند:
- افزایش نرخ بهره برای مهار تورم
- حفظ یا کاهش نرخ بهره برای جلوگیری از رکود
اقتصاددانان مؤسسه نومورا معتقدند بسیاری از بانکهای مرکزی احتمالاً فعلاً نرخها را ثابت نگه میدارند تا تأثیر کامل شوک انرژی مشخص شود.
اروپا در «دوراهی واقعی»
به گزارش ذرهبین بورس، کارشناسان مؤسسه آیانجی اعلام کردهاند بانک مرکزی اروپا با یک «دوراهی واقعی» روبهروست؛ زیرا تورم همچنان چسبنده است و همزمان رشد اقتصادی تحت فشار تعرفههای تجاری آمریکا قرار دارد. اروپا تقریباً تمام نفت مصرفی خود را وارد میکند و همین موضوع خطر شوک همزمان انرژی و تجارت را افزایش میدهد.
تأثیر بر آمریکا؛ فدرال رزرو محتاطتر میشود؟
تورم آمریکا در ژانویه به ۲.۴ درصد رسید؛ بالاتر از هدف ۲ درصدی بانک مرکزی. جانت یلن هشدار داده ادامه تنشها و تعرفههای تجاری میتواند تورم را به بالای ۳ درصد برساند؛ مسئلهای که احتمال کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو را کاهش میدهد.
آسیا؛ آسیبپذیرترین منطقه
اقتصادهای آسیایی بیشترین وابستگی را به نفت عبوری از تنگه هرمز دارند. برآورد گلدمن ساکس نشان میدهد اگر این مسیر برای شش هفته بسته شود و نفت به ۸۵ دلار برسد، تورم منطقهای آسیا حدود ۰.۷ واحد درصد افزایش مییابد.
فیلیپین و تایلند بیشترین آسیبپذیری را دارند، در حالی که چین افزایش ملایمتری را تجربه خواهد کرد.
احتمال افزایش نرخ بهره در آسیا
نومورا پیشبینی کرده مالزی، استرالیا و سنگاپور در صورت تداوم افزایش قیمت انرژی، نرخ بهره را افزایش دهند. در مقابل، برخی کشورها ممکن است کاهش نرخ بهره را متوقف کنند تا از جهش تورمی جلوگیری شود.
سناریوی پیشرو؛ تورم جهانی دوباره اوج میگیرد؟
در بدترین سناریو، اگر اختلال در عرضه نفت ادامه یابد و قیمتها از ۱۰۰ دلار عبور کند، موج تازهای از تورم جهانی شکل خواهد گرفت. در چنین شرایطی، بانکهای مرکزی ناچار خواهند شد سیاستهای انقباضیتری اتخاذ کنند؛ حتی اگر رشد اقتصادی آسیب ببیند.
جمعبندی
تشدید درگیری ایران و افزایش قیمت نفت، اقتصاد جهانی را در آستانه یک آزمون تازه قرار داده است. مسیر آینده نرخ بهره در آمریکا، اروپا و آسیا اکنون بیش از هر زمان دیگری به تحولات ژئوپلیتیک و سرنوشت بازار انرژی گره خورده است.
آیا بانکهای مرکزی موفق میشوند تورم را مهار کنند یا جهان در آستانه رکودی تورمی قرار دارد؟ پاسخ این پرسش به تداوم یا فروکش کردن تنشهای منطقهای بستگی دارد.
