به گزارش ذرهبین بورس، بر اساس گزارش شبکه فاکسنیوز، افزایش فشارهای دریایی آمریکا علیه ایران موجب تغییر مسیر بخشی از تجارت این کشور به کریدورهای زمینی شده و حملونقل ریلی میان چین و ایران رشد قابل توجهی را تجربه کرده است.
طبق این گزارش، قطارهای باری که از مرکز چین به مقصد ایران حرکت میکنند اکنون هر سه تا چهار روز یکبار اعزام میشوند، در حالی که پیش از اجرای سیاست محاصره دریایی، این قطارها بهطور متوسط هفتهای یک بار در این مسیر تردد داشتند. در نتیجه، فرکانس حرکت قطارها نزدیک به سه برابر شده و تناژ ترانزیت ریلی نیز رشدی بیش از ۲۰۰ درصدی را ثبت کرده است.
این کریدور زمینی شرق به غرب از مسیر قزاقستان و ترکمنستان عبور میکند و به دلیل ماهیت خشکیمحور خود، از دسترس ناوگان دریایی آمریکا خارج است. فاکسنیوز در تحلیل خود تأکید کرده است که واشنگتن از گسترش این مسیر آگاه است، اما هرگونه اقدام مستقیم علیه شبکه زمینی میتواند خطر تشدید تنش با چین را به همراه داشته باشد؛ زیرا پکن طی سالهای گذشته مسیرهای تجاری متعددی را برای دور زدن گلوگاههای دریایی تحت نفوذ آمریکا توسعه داده است.
از دیگر مزیتهای این مسیر، کاهش قابل توجه زمان حملونقل میان ایران و چین است. در حالی که انتقال کالا از طریق مسیر دریایی حدود ۴۰ روز زمان میبرد، قطارهای باری در کریدور ریلی جدید میتوانند محمولهها را در حدود ۱۵ روز به مقصد برسانند. این اختلاف زمانی ۲۵ روزه، مسیر زمینی را به گزینهای راهبردی برای کاهش ریسکهای ناشی از محدودیتهای دریایی تبدیل کرده است.
همزمان با توسعه مسیرهای ریلی از آسیای مرکزی، ابتکار دیگری نیز در مرزهای شرقی ایران در حال شکلگیری است. منطقه آزاد ریمدان در مرز ایران و پاکستان بهعنوان یکی از نقاط اتصال به کریدور اقتصادی چین–پاکستان (CPEC) مطرح شده است. این پروژه که با سرمایهگذاری حدود ۶۰ میلیارد دلاری در قالب طرح «یک کمربند، یک جاده» اجرا میشود، امکان اتصال زمینی ایران به چین را بدون نیاز به عبور از تنگه هرمز فراهم میکند.
در همین زمینه، سرپرست منطقه آزاد ریمدان از آغاز ورود برخی محمولهها از جمله برنج و همچنین صادرات قیر از این مسیر خبر داده است.
کارشناسان اقتصادی برآورد میکنند که تنها مدیریت ترانزیت کالا در کریدور شرق–غرب، بهویژه در مسیر چین–اروپا، میتواند سالانه تا یک میلیارد دلار درآمد برای ایران ایجاد کند.
با این حال، برخی کارشناسان نسبت به بهرهبرداری کامل از این ظرفیت هشدار میدهند. کریم نائینی، کارشناس حوزه ترانزیت، معتقد است اجرایی نشدن برخی توافقات حاصل از سفرهای متعدد مقامات ایرانی به چین و نوسانات در تصمیمگیریها میتواند مانع بهرهگیری کامل از این فرصت اقتصادی شود.
به گفته وی، تمرکز آمریکا بر تحولات غرب آسیا موجب شده چین و حتی روسیه از شرایط ایجادشده بهره ببرند و ایران نیز میتواند با برنامهریزی دقیق، این فرصت را به همکاریهای اقتصادی راهبردی و منافع ملموس برای اقتصاد کشور تبدیل کند.
